Οδοιπορικο στον ομορφο Τυρναβο


Το περιοδικό Femalevoice.gr βρέθηκε στο Τύρναβο για μια περιήγηση που θα την θυμάται για αρκετό καιρό στο εξής, καθώς είδε και θαύμασε αρκετά από αυτά που διαθέτει και συντηρεί ακόμα η πόλη, όπως εκκλησάκια, σχολεία, αρχοντικά αλλά και κτίρια που έχουν την προϊστορία τους και σήμερα λειτουργούν ανακαινισμένα. Ας τα δούμε, λοιπόν, όλα αυτά αναλυτικά!

    Η ίδρυση του Τυρνάβου

Ο Τύρναβος ήταν από τα πολύ παλιά χρόνια αναπτυγμένη και πολυπληθής περιοχή. Στοιχεία ύπαρξης κατοίκησης στη θέση της σημερινής πόλης υπάρχουν από την ύστερη βυζαντινή περίοδο. Κατά τον 14ο αιώνα πιθανόν ο οικισμός αυτός να συρρικνώθηκε πολύ ή και να εγκαταλείφθηκε για ένα διάστημα, εξαιτίας των αλλεπάλληλων επιδρομών Σέρβων, Αλβανών, Καταλανών και Τούρκων, που σταμάτησαν το 1423 με την οριστική κατάκτηση της Θεσσαλίας από τον Τούρκο στρατηγό Τουραχάν.
Έτσι κατά τον Κ. Οικονόμου ο εξ Οικονόμων (Έλληνας λόγιος και εκπρόσωπος του Νεοελληνικού διαφωτισμού) από την Τσαριτσάνη, ο  Τύρναβος κτίστηκε από τους Σλάβους ως ποιμενικός συνοικισμός με καλύβες. Οι Σλάβοι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή και πολύ γρήγορα αφομοιώθηκαν από τους Έλληνες, όμως τα μόνα ίχνη της διάβασής τους είναι τα τοπωνύμια.
Όταν η Θεσσαλία κατακτήθηκε από τους Τούρκους, ο στρατηγός Τουραχάν κατέλαβε το 1423 τον Τύρναβο, ένα ασήμαντο καλυβοσυνοικισμό, που με την πάροδο του χρόνου εξελίχθηκε σε μία αρκετά μεγάλη πόλη με 25.000 κατοίκους περίπου.


Ο Τουραχάν φαίνεται ότι έμεινε ευχαριστημένος από την διαμονή στην περιοχή αυτήν γι’ αυτό χρησιμοποίησε τον Τύρναβο ως στρατόπεδο και έκτισε ένα τζαμί, το οποίο και  σώζεται ακόμα στην είσοδο της πόλης.
  Η απελευθέρωση του Τυρνάβου έγινε τη 1 Σεπτεμβρίου του 1881 όταν ολόκληρη η Θεσσαλία και η περιοχή της Άρτας προσαρτήθηκε στην Ελλάδα με απόφαση του συνεδρίου του Βερολίνου που συνήλθε το Μάρτιο του ίδιου χρόνου από τις Μεγάλες Δυνάμεις.

Η θρησκευτικότητα των Τυρναβιτών

  Ο Τύρναβος απαρτίζεται από 12 σχεδόν εκκλησίες, μερικές από αυτές είναι μεγάλες και βρίσκονται στο κέντρο της πόλης σε μικρή ακτίνα απόστασης και άλλες είναι εκκλησάκια που βρίσκονται σε γειτονιές. Ξεχωρίζει η εκκλησία του Αγίου Γεδεών (που είναι και ο πολιούχος της πόλης) και το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία, το οποίο βρίσκεται σε μεγάλο ύψωμα και λειτουργεί έως σήμερα για γάμους και βαφτίσεις.

       Άγιος Γεδεών

Βρίσκεται στη θέση όπου υπήρχε η παλιά εκκλησία των Αγίων Δώδεκα Αποστόλων που ήταν μία από τις σημαντικότερες εκκλησίες του Τυρνάβου. Η νέα εκκλησία του Αγίου Γεδεών άρχισε να κτίζεται το 1979 και ολοκληρώθηκε το 1993.
Είναι η εκκλησία του πολιούχου της πόλης και γιορτάζει στις 30 Δεκεμβρίου. Ο Τύρναβος είχε την ευλογία το έτος 1818 στα δύσκολα χρόνια της Τουρκοκρατίας, να μαρτυρήσουν εκεί υπέρ Χριστού δύο Νεομάρτυρες. Ο ένας ήταν ένας νεαρός δάσκαλος, ο Άγιος Γεώργιος ο εκ Ραψάνης και ο δεύτερος ήταν ένας μοναχός από το Άγιον Όρος, ο Άγιος Γεδεών ο Καρακαλληνός του οποίου την μνήμη τιμούν κάθε χρόνο οι κάτοικοι της πόλης.

Προφήτης Ηλίας


Είναι ο γνωστός για τους κατοίκους  Αη-Λιάς που βρίσκεται στο δυτικό μέρος της πόλης σε λοφώδη έκταση γεμάτη πεύκα. Παλαιότερα ήταν μοναστήρι που σύμφωνα με την παράδοση, ιδρύθηκε στο τέλος του 13ου ή στις αρχές του 14ου αιώνα με χορηγία του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β’ Παλαιολόγου στο μέρος όπου άλλοτε υπήρχε ναός του Δία.





Το μοναστήρι αυτό καταστράφηκε και διαλύθηκε το 1897 από τους Τούρκους. Η εκκλησία κτίστηκε κατά πάσα πιθανότητα τον 14ο αιώνα και ανακαινίστηκε το 1705. Αυτό μαρτυρούν και οι τοιχογραφίες οι οποίες είναι ύψιστης βυζαντινής τέχνης. Γιορτάζει στις 20 Ιουλίου και την Τρίτη μέρα του Πάσχα.







Φιλανθρωπικός Σύλλογος “Ελπίς”

Το femalevoice.gr στο οδοιπορικό που πραγμάτωσε στην όμορφη πόλη του Τυρνάβου, δεν παρέλειψε να παρευρεθεί στο μέρος όπου στεγάζεται ο Προοδευτικός Σύλλογος Κυρίων και Δεσποινίδων “ΕΛΠΙΣ”. Εκεί συναντήσαμε την αρμόδια για να μας δώσει χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με το σύλλογο, κυρία Μαίρη Αγρόμπαλου-Μπέζα.


Πότε ιδρύθηκε ο σύλλογος και πώς λειτουργούσε αρχικά;
Ο σύλλογος ιδρύθηκε επίσημα με καταστατικό το 1962. Η προσπάθεια ξεκίνησε το 1960 με συγκεντρώσεις σε προσφερόμενους χώρους επωνύμων οικογενειών όπου συζητούσαν σύγχρονα ενδιαφέροντα θέματα με κυρίες και δεσποινίδες. Τις συγκεντρώσεις έκανε η δ. Μ.Ράπτου υπό την ευλογία και την πνευματική καθοδήγηση του μακαριστού πατρός Αναργύρου Σταματόπουλου. Γινόταν διαλέξεις με εκλεκτούς ομιλητές τις οποίες παρακολουθούσαν μικρές και μεγάλες ηλικίες. Ο σύλλογος ίδρυσε παιδική στέγη όπου έμεναν από 8 π.μ – 4 μ.μ, είκοσι νήπια απόρων εργαζομένων μητέρων τα οποία σιτίζονταν και απασχολούνταν από εθελόντριες κυρίες του συλλόγου. Οι κυρίες του συλλόγου φιλοτεχνούσαν κεντήματα και χειροτεχνήματα τα οποία πουλούσαν υπέρ των σκοπών του ιδρύματος.

Πώς λειτουργεί σήμερα;
Σήμερα γίνονται συγκεντρώσεις (κύκλοι) κυριών και ανδρών, όπου συζητούνται θέματα πνευματικά. Επίσης, προσφέρονται περίπου 30 μερίδες φαγητού καθημερινά με εθελοντική προσφορά 20 περίπου κυριών, σε άπορους συμπολίτες και μοιράζονται κατά καιρούς δέματα με τρόφιμα σε αναξιοπαθούντα άτομα καθώς και υλική-οικονομική βοήθεια σε έκτακτες περιπτώσεις. Στο θεάρεστο αυτό έργο, κατά καιρούς, συνδράμει το Κοινωνικό Παντοπωλείο του Δήμου Τυρνάβου, καθώς και το τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης Θεσσαλίας.

Που στεγάζεται τώρα ο σύλλογος;
Ο σύλλογος στεγάζεται σε ιδιόκτητο κτίριο που είναι το αρχοντικό της οικογένειας Παπαγιάννη  στην οδό Ηλ. Τριανταφύλλου το οποίο απέκτησε με την υλική βοήθεια μελών του και φίλων.

Ποιες είναι οι μέρες και οι ώρες λειτουργίας του;
Το ίδρυμα λειτουργεί καθημερινά από τις 8.30π.μ έως τις 12.30μ.μ. Οι συγκεντρώσεις (κύκλοι) γίνονται Δευτέρα και Τρίτη απόγευμα.



Η εκπαίδευση στον Τύρναβο

Ο Τύρναβος απαρτίζεται από 7 Δημοτικά σχολεία,τα οποία συστεγάζονται με νηπιαγωγεία,  2 Γυμνάσια και 2 Λύκεια, το Γενικό Λύκειο Τυρνάβου και το Τεχνικό-Επαγγελματικό Λύκειο. Μεγάλης σημασίας είναι το κτίριο που τώρα λειτουργεί το 2ο Δημοτικό Σχολείο και παλιότερα ήταν Παρθεναγωγείο.


Ιδρύθηκε το 1865 και άρχισε να λειτουργεί το 1871. Ιδρυτής ήταν ο συμπολίτης μας Δημήτριος Ζήση Χατζηαντωνίου που πέθανε στο Βουκουρέστι. Μέχρι το 1881 λειτουργούσε ως 1/τάξια σχολή θηλέων  (παρθεναγωγείο) και είχαν φοιτήσει 400 μαθήτριες. Όταν το 1881 έγινε η απελευθέρωση της πόλης, η σχολή μετατράπηκε σε 4/θέσιο μικτό Δημοτικό σχολείο.

Δημοτική Βιβλιοθήκη Τυρνάβου


Το κτίριο του παλιού δημαρχείου όπου στεγάζεται η δημοτική βιβλιοθήκη πλέον, αποτελεί σημαντικό μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς για τον Τύρναβο.
Πρόκειται για ένα διώροφο κτίριο από υπόγειο , ισόγειο και  όροφο με κεραμοσκεπή στέγη και αυλή που το περιβάλει. Κτίστηκε στις αρχές του προηγούμενου αιώνα και αποτελούσε το σπίτι του Ν. Τσολάκη. 












Το διατηρητέο νεοκλασικό κτίριο, 
 σύμφωνα με ιστορικά  στο πρώτο Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1912 -13 αποτέλεσε την έδρα του Επιτελείου του αρχιστρατήγου  του Ελληνικού στρατού διαδόχου Κωνσταντίνου.
Στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε ως δημοτικό κατάστημα, για λίγο καιρό ως ταχυδρομείο, το 1949 ως δημοτικό νοσοκομείο και αργότερα ως χώρος στέγασης της δημοτικής σχολής του δήμου Τυρνάβου.Το 1992 το υπουργείο πολιτισμού το χαρακτήρισε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο και από το 2003 έως το 2007 ολοκληρώθηκε η ανακαίνισή του.







Σήμερα η  βιβλιοθήκη  αριθμεί 13.000 τίτλους βιβλίων και περιοδικών. Με τη συλλογή αυτή καλύπτει ολόκληρο το φάσμα της γνώσης στους τομείς της φιλοσοφίας, ψυχολογίας, θρησκείας, φυσικών επιστημών, τεχνολογίας, λογοτεχνίας, ρητορικής, γεωγραφίας, ιστορίας κ.α., οι οποίοι είναι διαθέσιμοι στο φιλομαθές κοινό του δήμου μέσω του τμήματος του δανεισμού (ΑΒΕΚΤ 5,6) που λειτουργεί.

Η βιβλιοθήκη αυτήν την στιγμή είναι υπό την γενικότερη επιστασία του Αντιδημάρχου Πολιτισμού Τυρνάβου κ. Κουλιού Κωνσταντίνου και  
την καθημερινή επιμέλεια έχουν αναλάβει προσωρινά  η κυρία Ντίνα Πολίτη ως διοικητικός υπάλληλος και η κυρία Ματίνα Οικονόμου ως βιβλιοθηκάριος του Δήμου Αμπελώνα. Είχαμε την χαρά να μιλήσουμε με την βιβλιοθηκάριο κ. Οικονόμου προκειμένου να μας αποκαλύψει αρκετά στοιχεία για την βιβλιοθήκη μας!










Πώς λειτουργεί σήμερα η βιβλιοθήκη;
Σήμερα η βιβλιοθήκη λειτουργεί με δανεισμούς βιβλίων στους φίλους της γνώσης και της ανάγνωσης αλλά και με περιστασιακές εκδηλώσεις ιδίως για παιδιά.


Από ποιους χώρους αποτελείται;
Το κτίριο είναι διώροφο. Στο ισόγειο υπάρχουν όλα τα βιβλία προς δανεισμό και ανάγνωση, αλλά και ένας χώρος που λειτουργεί ως αναγνωστήριο. Στο υπόγειο γίνονται κατά καιρούς εκδηλώσεις εκπαιδευτικού περιεχομένου. Τέλος, ο χώρος περιβάλλεται από αυλή και ένα μικρό κιόσκι που ομορφαίνει και δένει αρμονικά με το υπόλοιπο κτίριο.

Πώς γίνεται ο δανεισμός των βιβλίων και σε ποιους;
Ο δανεισμός των βιβλίων γίνεται σε ενήλικες αλλά και σε παιδιά, καθώς στο βάθος του αναγνωστηρίου υπάρχει παιδικό τμήμα με μεγάλη ζήτηση από τα παιδιά. Οι ενήλικες έχουν το δικαίωμα δανεισμού έως 3 βιβλίων για 15 μέρες, με δικαίωμα ανανέωσης 10 ημερών. Τα παιδιά μπορούν να δανειστούν έως 2 βιβλία με περιθώριο εξίσου 15 ημερών.

Η βιβλιοθήκη ως χώρος αναλαμβάνει και άλλες δραστηριότητες ή εκδηλώσεις; Αν ναι, τι είδους;
Τον τελευταίο καιρό, δυστυχώς, δεν γίνονται συχνά εκδηλώσεις. Παλαιότερα και ιδίως τους καλοκαιρινούς μήνες, στο υπόγειο της βιβλιοθήκης φιλοξενούνταν παιδιά απ’ όλες τις τάξεις του δημοτικού, αρκετά συχνά, προκειμένου να περάσουν την ώρα τους δημιουργικά! Εκεί ζωγράφιζαν, δημιουργούσαν καλλιτεχνικές δραστηριότητες και
παρακολουθούσαν την ανάγνωση παραμυθιών ή παιδικών βιβλίων από την βιβλιοθηκονόμο και τους βοηθούς της. Ήταν κάτι το ξεχωριστό και ελπίζω να  πραγματοποιηθεί ξανά σύντομα!



Το Δημαρχείο
Το Δημαρχείο της πόλης βρίσκεται στο κέντρο αυτής και είναι δωρεά του αείμνηστου Σταύρου Καράσσου. Ο Σταύρος Καράσσος γεννήθηκε στον Τύρναβο το 1884. Ανήσυχος και ονειροπόλος, όπως ήταν, εγκατέλειψε την πόλη στα 18 του χρόνια και έφυγε στη μακρινή Αμερική. Στην 10ετία του 1950 ήταν ένας από τους πλουσιότερους Έλληνες μετανάστες της Αμερικής.

Το 1960 σε προχωρημένη ηλικία γύρισε στην πατρίδα του για να περάσει εκεί την υπόλοιπη ζωή του και να βοηθήσει τους συμπατριώτες του με κοινωφελή έργα. Αποφάσισε, λοιπόν, να ανεγείρει Δημαρχικό Μέγαρο, που δεν είχε η πόλη. Σε συνεργασία με την Δημοτική Αρχή, οι εργασίες ξεκίνησαν το 1963 και τελείωσαν το  1966. Η Δημοτική Αρχή τιμώντας τη μνήμη του, έδωσε το όνομά του σε κεντρικό δρόμο της πόλης και ανήγειρε χάλκινη προτομή, η οποία υπάρχει στην είσοδο του Δημαρχείου.





Δημοτικό Θέατρο Τυρνάβου          

Το Δημοτικό Θέατρο της πόλης του Τυρνάβου “ΜΑΞΙΜ” αποτελεί το λίκνο του πολιτισμού του ομώνυμου Δήμου και το σπίτι της Τέχνης ενός τόσο παλαιού και ιστορικού Δήμου. Στεγάζεται στο χώρο, όπου από τις αρχές της δεκαετίας του 1950 στεγαζόταν ο ένας από τους δύο κινηματογράφους της πόλης του Τυρνάβου ( ο “ΜΑΞΙΜ” και το “ΡΕΞ”)και ο οποίος κινηματογράφος “ΜΑΞΙΜ” αγοράστηκε το έτος 1991 από των πρώην Δήμαρχο Τυρνάβου κ. Δημήτριο Κουγιώνη έναντι του ποσού των 35.000.000 δραχμών για να χρησιμοποιηθεί ως Δημοτικό Θέατρο της πόλης. Το Δημοτικό Θέατρο ανακατασκευάστηκε για να λειτουργήσει ως θέατρο, κινηματογράφος και συνεδριακό κέντρο, όπως και λειτουργεί έως και σήμερα, με χωρητικότητα καθήμενων 380 ατόμων.
Το 2011, ύστερα από πρόταση και προσπάθειες του Δημάρχου Νικολάου Μαλάκου και ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, αποφασίστηκε η πλήρης ανακαίνιση εκ νέου του θεάτρου.


                                                   
 




Ανοιχτό Θέατρο Τυρνάβου

Το ανοιχτό θέατρο χωρητικότητας 1.000 θέσεων κατασκευάστηκε έτσι ώστε να δένει με το περιβάλλον και να μην έχει η παρουσία του επιπτώσεις στο τοπικό οικοσύστημα. Είναι ένας αξιοθαύμαστος χώρος που φανερώνει για άλλη μία φορά το αρμονικό δέσιμο της φύσης με τον αρχαίο πολιτισμό. Εκεί πραγματοποιούνται συναυλίες και παραστάσεις, ιδίως τους καλοκαιρινούς μήνες, φιλοξενώντας ακουστά ονόματα του καλλιτεχνικού χώρου.






Εμμανουήλειο- Πνευματικό Κέντρο

Το Εμμανουήλειο  Πνευματικό Κέντρο ανεγέρθηκε με την δωρεά του Νικολάου Εμμανουήλ, στο οποίο λειτούργησε για πρώτη φορά Δημοτική Βιβλιοθήκη. Αργότερα ο χώρος ανακαινίστηκε και στο εξής χρησιμοποιείται για σεμινάρια, συνέδρια και επιμορφωτικές συναντήσεις.





Οινοποιείο Τυρνάβου

Ο Αγροτικός Οινοποιητικός συνεταιρισμός Τυρνάβου ιδρύθηκε το 1961 από αγρότες αμπελοκαλλιεργητές της περιοχής με σκοπό τη διασφάλιση και αξιοποίηση της παραγωγής τους. Η ανοδική πορεία που ακολούθησε από τότε σε όλους τους τομείς δραστηριότητάς του, τον αναδεικνύει σε έναν από τους καλύτερους Συνεταιρισμούς της χώρας. Η δυναμική αμπελοκαλλιέργεια της περιοχής Τυρνάβου βρήκε την έκφραση και τη στήριξή της μέσα από τα προϊόντα του Οινοποιητικού Συνεταιρισμού. Εκτός από αμπελουργούς του Τυρνάβου, το οινοποιείο “φιλοξενεί” και αμπελουργούς από τις γύρω περιοχές (Δελέρια, Ροδιά, Αργυροπούλι, Αμπελώνα, Δένδρα).

Παράγονται πολλών ειδών οίνοι, συμπυκνωμένα γλεύκη, αποστάγματα, ούζο και τσίπουρο. Τα πιο γνωστά είναι: Το “61” , το Μαϊστράλι, ο λευκός ξηρός, το αμπελόφυλλο, το θεσσαλικό κ.α. 


Η “Βρύση” Τυρνάβου 

Παλαιότερα και μέχρι το 1900, η ύδρευση των κατοίκων του Τυρνάβου γινόταν από τα πηγάδια που υπήρχαν σε κάθε σπίτι.  Το καλοκαίρι, όμως, υπέφεραν από λειψυδρία και κινδύνευαν από ασθένειες λόγω μόλυνσης των νερών από τα πηγάδια που συγκοινωνούσαν με τους βόθρους των σπιτιών. Δύο λύσεις προτάθηκαν για τη μεταφορά νερού στη πόλη και τα γύρω χωριά.
1. Από τον Πηνειό ποταμό στην περιοχή της Γούνιτσας και
2. Από την πηγή Αγίας Άννας (Βρύση Τυρνάβου).


Η δεύτερη επιλέχθηκε ως καταλληλότερη. Γι’ αυτό το σκοπό δημιουργήθηκε ο ”Σύνδεσμος Ύδρευσης Δήμου Τυρνάβου και Κοινοτήτων επαρχίας Τυρνάβου”. Σήμερα από το έργο αυτό υδρεύονται μόνο οι κάτοικοι του Τυρνάβου. Τα άλλα χωριά υδρεύονται από γεωτρήσεις.
Η συγκεκριμένη περιοχή σήμερα χρησιμοποιείται ως χώρος αναψυχής, καθώς έχει διαμορφωθεί έτσι ώστε να προσελκύει κόσμο όλων τον ηλικιών, είτε για φαγητό στο ταβερνάκι που υπάρχει εκεί, είτε για περίπατο στο δασάκι δίπλα απ’ την λιμνούλα.



  



  
Η Κεντρική Πλατεία του Τυρνάβου

Η μεγάλη πλατεία του Τυρνάβου δεσπόζει στο κέντρο της πόλης απ’ όπου περνάει καθημερινά αρκετός κόσμος. Παλαιότερα υπήρχε  ένας πλάτανος στο μέσο αυτής και αργότερα ένα σιντριβάνι που στόλιζε όμορφα το κέντρο της πόλης.

Σήμερα, για πρακτικούς λόγους η πλατεία είναι κενή εν μέρει και έχει γίνει το στέκι μικρών και μεγάλων, κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες, καθώς  η μισή σχεδόν καλύπτεται από τα τραπεζάκια και τις καρέκλες των απέναντι καφετεριών!  


Τέλος, δεν θα μπορούσα να παραλείψω και να μην σας παραθέσω ορισμένους πίνακες από τα αρχοντικά του Τυρνάβου (διατηρητέα και μη) που φιλοτέχνησε με το ακούραστο μεράκι της η γνωστή συντοπίτισσα ζωγράφος κ. Ευγενία Δημουλά. Εύχομαι να απολαύσατε αυτό το “ ταξίδι”  μας στην όμορφη πόλη του Τυρνάβου, όσο και εμείς!



Την επιμέλεια των κειμένων και των φωτογραφιών είχε η συντάκτρια του femalevoice.gr και δημότης Τυρνάβου, Φράγκου Ευαγγελία.

Πηγές: Βύρων Γ. Σκρουμπής (1997) , Ιστορικές Λαογραφικές Αναδρομές Τυρνάβου.
Χατζηβασιλείου Βασίλειος (1954). Χειρόγραφες σημειώσεις για την ιστορία του Τυρνάβου.
Παπαρρηγόπουλος Κ. (1995), Επίτιμος ιστορία του Ελληνικού Έθνους. Νέα έκδοση.
Μαρκεζίνης Σπύρος (1967) . Πολιτική ιστορία της Ελλάδας, τομ. 3.
 Πηγή διαδικτύου: tirnavos.gr
Share on Google Plus

About Εύα Φράγκου

This is a short description in the author block about the author. You edit it by entering text in the "Biographical Info" field in the user admin panel.

0 σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου