ΚΑΒΑΦΗΣ ΙΘΑΚΗ ΕΝΑ ΚΑΛΕΣΜΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ -ΚΑΤΑΚΤΗΣΗΣ ΣΤΟΧΩΝ


Ο ποιητής έγραψε την Ιθάκη το 1910 και το ποίημα δημοσιεύτηκε ένα χρόνο μετά, το 1911. Ανήκει στα αναγνωρισμένα ποιήματα του Καβάφη και σ' αυτά που ονομάζουμε φιλοσοφικά. Αν κ το ποίημα αναφέρεται στην Ιθάκη, δεν είναι ένα ποίημα επιστροφής, ένα ποίημα νόστου, όπως ήταν το ταξίδι του Οδυσσέα. Είναι ένα ταξίδι πηγαιμού. Ο ταξιδιώτης του ποιήματος ξεκινά προς την Ιθάκη, δεν επιστρέφει στην Ιθάκη.
Στην Ιθάκη, η οποία βασίζεται στον οδυσσειακό μύθο, ο ποιητής μας μιλά για το ταξίδι της ζωής, το οποίο όλοι μας πραγματοποιούμε και στο ξεκίνημά του έχουμε μέσα μας όνειρα και ελπίδες, μα σύντομα ερχόμαστε αντιμέτωποι με τις περιπέτειες, τις αποτυχίες και τις απογοητεύσεις. Ο ποιητής, στα 47 του χρόνια, σοφός και γεμάτος πείρα απ' το μέχρι τότε ταξίδι του, δίνει συμβουλές σε κάθε οδοιπόρο της ζωής, λέγοντάς του αρχικά πως είναι μεγάλο δώρο o "μακρύς δρόμος", καθώς θα είναι πολλά περισσότερα αυτά που θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει.Σε αντίθεση με τον Οδυσσέα που ευχόταν το δικό του ταξίδι, το ταξίδι της επιστροφής του να είναι σύντομο, το ταξίδι του αναγνώστη θα πρέπει να διαρκέσει πολύ, ώστε να του προσφέρει πολλές εναλλαγές της τύχης-περιπέτειες- κ πολλές εμπειρίες.
 Το ταξίδι του πολυμήχανου Οδυσσέα ήταν περιπετειώδες και έμοιαζε ατέρμονο, περιελάμβανε νοσταλγία για τον τόπο του και απογοήτευση απ' τις δυσκολίες που συναντούσε, οι οποίες δεν ήταν άλλες απ' τα γνωστά πλάσματα της μυθολογίας. Ο ποιητής μας βεβαιώνει πως αυτά τα πλάσματα, τους Λαιστρυγόνες, τους Κύκλωπες και τον Ποσειδώνα, δεν θα τα συναντήσουμε κι εμείς στον δρόμο μας, γιατί αυτά τα εμπόδια δεν είναι παρά οι προσωπικοί μας δαίμονες, τα αποκυήματα του φόβου μας, προβλήματα που δημιουργούμε εμείς στον εαυτό μας, ενώ δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα. Αυτή η βεβαίωση, όμως, απορρέει από την τήρηση δύο προϋποθέσεων: να διατηρούμε τη σκέψη μας υψηλή και να μένουν ανοιχτά πνεύμα και σώμα στην εκλεκτή συγκίνηση.
Αν ο ταξιδιώτης επιμένει στην πραγματοποίηση του,δεν πρόκειται στην πορεία να βρει μεγάλες δυσκολίες.Μόνο αν ο ταξιδιώτης φοβάται κ σκέφτεται αρνητικά ενδέχεται να προκύψουν δυσκολίες στο ταξίδι του,μόνο αν ο ίδιος μεγαλοποιεί τα προβλήματά του θα δυσκολευτεί να συνεχίσει το ταξίδι του.Οι ίδιοι οι άνθρωποι είναι αυτοί που στήνουν εμπόδια στο δρόμο τους,γιατί φοβούνται να τολμήσουν,γιατί φοβούνται να διεκδικήσουν τα όνειρά τους.
Το μυαλό πρέπει ν' αφουγκραστεί αυτές τις προϋποθέσεις και να νικήσει τους φόβους του για να έχει ένα ατάραχο ταξίδι. Στην πορεία μας θα πρέπει να επιδιώκουμε τη γνωριμία με νέους τόπους, ανθρώπους και καταστάσεις, γιατί αυτές οι εμπειρίες θα είναι μεγάλης αξίας για την ποιότητα του ταξιδιού. Επίσης, μας προτρέπει να κατακτήσουμε πολύτιμα αποκτήματα που δεν θα προορίζονται μόνο για το πνεύμα μας αλλά και για το σώμα μας. Η γνώση εξαίρεται συνεχώς στην καβαφική Ιθάκη. Ο ποιητής τονίζει ότι πρέπει ν' αποκομίσουμε όσα περισσότερα μπορούμε, να διψάμε για μάθηση! Ως κέντρο της γνώσης, τοποθετεί συμβολικά την Αίγυπτο, τη χώρα που συνδέει με την πατρίδα του και τρέφει απεριόριστο θαυμασμό για τον πολιτισμό της. Επαναλαμβάνεται συχνά η διάρκεια του ταξιδιού, το οποίο θα γίνεται σε παράλληλη ευθεία με τη ζωή και ο προορισμός του είναι καλό να συμπίπτει με το γήρας μας.                                        

Τέλος, ο ποιητής υπενθυμίζει ότι δεν πρέπει να περιμένουμε κέρδη απ' την Ιθάκη. Η Ιθάκη είναι απλά ο τερματικός σταθμός της ζωής και δεν έχει να μας δώσει κάτι άλλο. Μας έδωσε το κίνητρο και την αφορμή να ξεκινήσουμε προς την αναζήτησή της, για να κατακτήσουμε όλα τα πνευματικά αγαθά που συγκροτούν την πείρα ζωής. Μας πρόσφερε τη γνώση και την ηδονή. Η Ιθάκη όμως, δεν αποτελεί μονάχα προορισμό αλλά και στόχο. Και παρόλο που μπορεί το αποτέλεσμα να μην μας αφήσει ικανοποιημένους, δεν θα πρέπει ν' απογοητευόμαστε, γιατί ο στόχος επιτεύχθηκε αλλά και γιατί με την επίτευξη ενός στόχου, έρχεται ο επόμενος, μια νέα Ιθάκη μας καλεί να την εξερευνήσουμε!

Το ποίημα είναι παραινετικό και γραμμένο στο δεύτερο πρόσωπο, απευθύνεται άμεσα στον αναγνώστη-ταξιδιώτη. Είναι επίσης συμβολικό: η Ιθάκη εκτός από προορισμός της ζωής, συμβολίζει και τον μεγάλο στόχο που θέτει κανείς. Οι Λαιστρυγόνες, οι Κύκλωπες και ο Ποσειδώνας συμβολίζουν τα εμπόδια που συναντά στον δρόμο και στον προσωπικό του αγώνα. Οι “λιμένας πρωτοειδωμένους” συμβολίζουν το καθετί καινούργιο και επωφελές (άνθρωποι-τόποι-βιώματα), οι “καλές πραγμάτειες” αναφέρονται στα εκλεκτά πνευματικά κ σωματικά αγαθά που πρέπει να κατακτήσει κανείς κ η Αίγυπτος αντιπροσωπεύει τη γνώση.
Μαρία Χριστοδούλου
Φιλόλογος
Share on Google Plus

About Μαρία Χριστοδούλου

This is a short description in the author block about the author. You edit it by entering text in the "Biographical Info" field in the user admin panel.

0 σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου