Η συγγραφεας Ευθυμια Δεσποτακη στο femalevoice.gr


Η Ευθυμία Δεσποτάκη διακρίνεται για τη συγγραφική της δεινότητα. Κινείται στο χώρο της φανταστικής λογοτεχνίας.Με τη φαντασία της μας ταξιδεύει κ μας καλωσορίζει στο δικό της κόσμο.


 Πως η αισθητική ενέργεια ενός συγγραφέα αποτυπώνεται σε φράσεις, λέξεις;

Νομίζω ότι ένας καλός παραλληλισμός του τρόπου που λειτουργεί το δικό μου μυαλό είναι το τραγούδι. Είναι αυτό που συνδέει πολλές αισθήσεις μεταξύ τους, και κυρίως αυτό που μπορεί να φτιάξει μέσα στο μυαλό του ακροατή ένα καινούργιο «είναι» χωρίς απαραίτητα να το ονοματίσει. Τι πάει να πει αυτό; Ένα τραγούδι μπορεί και μόνο με τη μελωδία να σου προκαλέσει κάποιο συναίσθημα, αλλά πολλές φορές οι λέξεις συμπληρώνουν το συναίσθημα αυτό και το τοποθετούν στο χώρο και στο χρόνο και στην περίσταση. Έτσι κι ένας συγγραφέας: ξεκινάει από αυτό που έχει στο μυαλό του, που δεν είναι απαραίτητα λέξεις, αλλά εικόνες, συναισθήματα, μυρωδιές, γεύσεις και πασχίζει όλα αυτά να τα μεταφέρει στους αναγνώστες του, τοποθετώντας τα στο χώρο και το χρόνο. Αντίθετα από το τραγούδι, όμως, δεν έχει άλλο τρόπο να το κάνει αυτό, παρά μόνο με τις λέξεις. Οπότε χρησιμοποιεί τη φόρμα του τραγουδιού, την ανάγκη του τραγουδιού να χωρέσει τις λέξεις του στη μελωδία του, για να αναπαράγει αυτήν την κατάσταση, να βυθίσει τους αναγνώστες τους σε αυτό που έχει στο μυαλό του. Αυτό κάνω εγώ τουλάχιστον.

 Σας διακρίνει μια έντονη αγάπη για τη συγγραφή από την παιδική σας ηλικία. Ποιο βιβλίο λειτούργησε ως εφαλτήριο δύναμη για τη γέννηση αυτού του συναισθήματος;

Πιθανόν το ανθολόγιο της πρώτης δημοτικού, που το έπιασα στα χέρια μου το μακρινό 1980. Εκείνο το λαδί εξώφυλλο με το κεντητό λουλούδι έμοιαζε να κρύβει ένα σωρό υπέροχα πράγματα μέσα του. Πράγματα που δεν μπορούσα να παραδεχτώ ότι δε θα μπορούσα να τα φτιάξω κι εγώ.

 Ποιος είναι ο αγαπημένος σας συγγραφέας; Υπάρχει κάποιος που θεωρείτε μέντορα σας;

Αυτή είναι η μία ερώτηση που ποτέ δε θα μπορέσει να απαντήσει ένας βιβλιοφάγος! Δε γίνεται να διαλέξεις, απλά δε γίνεται. Μπορώ να πω ένα σωρό ονόματα, αλλά κανένα δε θα μπορέσει να σταθεί μόνο του στο βάθρο του Ενός Εκλεκτού Δασκάλου. Έχω κερδίσει πράγματα και από βιβλία ανθρώπων που δεν εκτιμώ σαν συγγραφείς. Τώρα, βιβλία που με έχουν επηρεάσει μπορώ να πω μερικά. Ο Ερωτόκριτος και η Μαντάμ Σουσού, όλες οι ανθολογίες με διηγήματα του φανταστικού από τις εκδόσεις Ωρόρα, ο Κόναν ο Βάρβαρος (τα αυθεντικά κείμενα του Ρόμπερτ Χάουαρντ, που πραγματικά χάνει όποιος δεν τα έχει διαβάσει). Η πεντάτομη Ελληνική Μυθολογία, του Κακριδή. Η ζωή εν τάφω, του Μυριβήλη. Το On the Beach, του Nevil Shute.

 Γεννηθήκατε στην Αθήνα και σπουδάσατε Γεωλογία και Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών στην ίδια πόλη. Οι σπουδές σας έχουν επηρεάσει την πορεία σας στα λογοτεχνικά μονοπάτια;

Σίγουρα. Οι θετικές επιστήμες σε βοηθούν να ρεγουλάρεις τη σκέψη σου. Ειδικά στη φανταστική λογοτεχνία – που όσο οξύμωρο κι αν ακούγεται χρειάζεται να είναι αληθοφανής για να είναι πετυχημένη – η στεγνή, επιστημονική σκέψη (α+β=γ) σε γλιτώνει από πολλές κακοτοπιές. Ειδικά η Γεωλογία, που σαν επιστήμη έχει ως κύριο χαρακτηριστικό την εξέλιξη ενός γεγονότος μέσα στο χρόνο, με έχει πολλές φορές προστατέψει από κακοτοπιές. Ένας φανταστικός κόσμος που δεν είναι συνεπής στην ίδια του τη λογική, είναι ένας κόσμος αποτυχημένος, γιατί αναγκάζει τον αναγνώστη να κάνει ερωτήσεις που δεν έχουν απάντηση και που τον «πετάνε» έξω από την ίδια την ιστορία που διαβάζει.

 Η Ευθυμία Δεσποτάκη με το βιβλίο της «Πνεύματα» μας καλωσορίζει στο δικό της σύμπαν. Από πού εμπνευστήκατε την ιστορία και πώς διαλέξατε τα ονόματα των ηρώων;

Πολλές φορές, μια ιδέα έχει πολλά φυτίλια και σκάει στο κεφάλι σου από πολλές μεριές ταυτόχρονα. Σκεφτόμουν εκείνη την εποχή να δικαιολογήσω κάτι που συμβαίνει σε ένα άλλο βιβλίο μου, που δεν έχει εκδοθεί ακόμη. Η ιστορία που αφηγούνται τα Πνεύματα δίνει πολλές απαντήσεις σε αυτό, έστω έμμεσες. Ήθελα επίσης να γράψω κάτι που να θυμίζει την ελληνιστική εποχή. Κι επίσης να παίξω με την ιδέα ότι εκείνη την εποχή είχε ξεκινήσει ο επιστημονικός κόσμος να ασχολείται με τον ατμό.
Τα ονόματα… είναι όλα αληθινά. Ακόμα και αυτά που φαίνονται φτιαχτά, στην πραγματικότητα κάτι σημαίνουν. Μια από τις φυλές που αναφέρονται στο βιβλίο είναι οι Νεσίλι. Οι Χετταίοι, που ήταν αφεντικά στην Κεντρική Μικρά Ασία από το 1700 έως τα 1100 π.Χ. όταν ανέφεραν τη γλώσσα τους, δεν έλεγαν «μιλάω χετταίικα», έλεγαν «μιλάω νεσίλι», από μια παλιά τους πρωτεύουσα που λεγόταν Νέσα. Τουνταλίγια θα πει πατριώτης στη γλώσσα των Χετταίων. Καλμισάγκα θα πει αστραπή.  Ντζεντέφ (ένας από τους δευτερεύοντες χαρακτήρες που η φυλή του μοιάζει με τους Αιγύπτιους) θα πει «εκείνος που αντέχει» στα αιγυπτιακά.
Γενικά θεωρώ ότι τα ονόματα πολλές φορές διαμορφώνουν το χαρακτήρα μας χωρίς να το καταλάβουμε. Ένα πολύ όμορφο κορίτσι, που το βάφτισαν Αφροξυλάνθη, πιθανόν να νιώθει μειονεκτικά και να προσπαθεί να αποδείξει συνεχώς την κομψότητά της, σε πείσμα του άκομψου ονόματός της. Πιστεύω πως τα ονόματα των ηρώων μου πρέπει να αντικατοπτρίζουν το χαρακτήρα τους. Η ηρωίδα λέγεται Ζήλεια και το προφέρει με τρεις συλλαβές, Ζή-λει-α, κι αυτό γιατί εκείνος που της έδωσε το όνομά της προσπάθησε να την κάνει να δείχνει ζήλο. Όπως, όμως, της λέει κι ο πρωταγωνιστής κάποια στιγμή, «αν ήθελε να σε κάνει να δείχνεις περισσότερο ζήλο, έπρεπε να σε πει Ζηλώ. Ζήλεια, ακόμη κι έτσι όπως το προφέρεις, με τρεις συλλαβές, θα πει φθόνος». Προσπάθησα σκληρά να δώσω στη Ζήλεια χαρακτήρα που να έχει επηρεαστεί από αυτό το γεγονός.

 Ποιος ο συμβολικός ρόλος του τίτλου;

Τον επέλεξα γιατί έχει πολλές έννοιες σαν λέξη και σχεδόν όλες τους έχουν να κάνουν με την ιστορία. Πνεύμα στα αρχαία ελληνικά θα πει ατμός, εξ ου και το οινόπνευμα, το κρασί που εξατμίζεται. Πνευματικά, ονομάζονται τα μηχανήματα που λειτουργούν με τη βοήθεια ατμού (ή άλλων αερίων).  Υπάρχει επίσης η κοινή, σύγχρονη έννοια, εκείνη του συνόλου της σκέψης ενός ατόμου. Και φυσικά, υπάρχει πάντα το πνεύμα ως υπόσταση ενός θεού, ως μια έκφανση του υπερφυσικού.

 Οι ήρωες του βιβλίου σας έχουν προδιαγεγραμμένη πορεία την οποία γνωρίζετε και ακολουθείτε ως το τέλος ή υπάρχει πιθανότητα «αυτονόμησής» τους κατά τη διάρκεια συγγραφής του βιβλίου;

Η ευτυχέστερη στιγμή όλων κατά τη διάρκεια της συγγραφής είναι όταν ένας χαρακτήρας αυτονομείται και πατάει πόδι. Δεν υπάρχει ευτυχέστερη, θα πει ότι τον έχεις πλάσει τόσο καλά, τόσο πραγματικό και συνεπή, που έχει πάψει να ακολουθεί αυτό που θέλεις να πεις εσύ ως συγγραφέας και παλεύει να σου πει τι πραγματικά έγινε με βάση αυτά που του έχεις δώσει ως εκείνη τη στιγμή. Φυσικά, οι πιο πολλοί μου χαρακτήρες είναι σχετικά πειθήνιοι στις προσταγές μου! Αλλά ένας κάποια στιγμή θα ξεφύγει και θα κάνει τα δικά του. Και τότε είναι που βλέπουμε μεγάλα πράγματα στα βιβλία, πράγματα που δεν τα σχεδίαζες αλλά τα απολαμβάνεις περισσότερο. Νομίζω ότι αυτός που μου ξέφυγε στα Πνεύματα ήταν ο Τουνταλίγια. Πιθανόν να μην το έχει καταλάβει ούτε κι ο ίδιος, γιατί τελικά του κράτησα τα λουριά, αλλά κάποια πράγματα που μου έβγαλε στην πορεία, δεν τα είχα προβλέψει.

 Μιλήστε μας για τον κεντρικό ήρωα του βιβλίου σας. Τι είναι αυτό που τον κάνει τόσο ξεχωριστό κατά τη γνώμη σας;

Ο Παγκράτης είναι ένας άνθρωπος που προσπαθεί να επιβιώσει. Έχει προσόντα, αλλά η θέση του στην κοινωνία δεν είναι καλή. Παλεύει να εκμεταλλευτεί όλες τις ευκαιρίες που του δίνονται και κάποιες φορές ακόμα κι εκείνες που ηθικά δεν τον κάνουν καλύτερο. Ωστόσο έχει την άποψή του για κάποια πράγματα και δε διστάζει, όταν πιστεύει ότι έτσι είναι το σωστό, να το παλέψει, σε πείσμα των περιστάσεων. Κάποιοι αναγνώστες μου είπαν ότι ίσως τελικά να μην είναι ο «καλός» της υπόθεσης. Δεν ξέρω, μπορεί. Το παλεύει πάντως. Κι αυτό είναι που προσπάθησα να του δώσω: το ότι είναι άνθρωπος και παίρνει αποφάσεις που στο τέλος μπορεί να κάνουν κακό αντί για καλό. Νομίζω ότι αυτό είναι και το κύριο χαρακτηριστικό του, αυτό που τον κάνει ξεχωριστό.

 Ποιο είναι το σημαντικότερο πράγμα που αποκομίσατε από τη συγγραφή του βιβλίου σας;

Υπάρχει ένα συναίσθημα ολοκλήρωσης, που σε κατακλύζει όταν τελειώνεις κάτι. Το ίδιο το ταξίδι, όπως λέει κι ο Καβάφης, έχει μεγάλη σημασία, αλλά η ολοκλήρωση είναι αυτό που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν στη ζωή τους. Ζούμε αποσπασματικά την Ιστορία μας, κάνουμε κάτι χωρίς να μπορούμε να δούμε όλες τις συνέπειες των πράξεών μας, είτε γιατί δεν έχουμε τη δυνατότητα να συλλάβουμε την έκταση των συνεπειών αυτών, είτε γιατί θα αρχίσουν να φαίνονται πολύ μετά το θάνατό μας. Ένα βιβλίο που το γράφεις από την αρχή ως το τέλος, σου δίνει αυτήν την αίσθηση της ολοκλήρωσης. Μπορείς να ελέγξεις το γίνεται σε όλη του την έκταση, να το δεις σε όλες τις πιθανές κλίμακες. Είναι σα να ρίχνεις μια πέτρα σε μια λίμνη και μπορείς να δεις όλες τις επιπτώσεις που έχει αυτή η κίνησή σου, από το ρυτίδιασμα του νερού έως τις αλλαγές στο βυθό, εκεί όπου η πέτρα θα καταλήξει. Κάθε βιβλίο μου που ολοκληρώνεται μού παρέχει μια ανακούφιση σε αυτήν την αιώνια ανθρώπινη αμφιβολία: τι θα προκαλέσω με την πράξη μου αυτή.

 Κυρίαρχο γνώρισμα της εποχής που διανύουμε είναι ο μαρασμός σε πολιτικό, οικονομικό αλλά κυρίως πνευματικό επίπεδο. Πιστεύετε ότι οι πνευματικοί ταγοί θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην πνευματική ανάκαμψη;

Δεν ξέρω, ειλικρινά. Για να μπορέσει ένας πνευματικός άνθρωπος να φέρει κάποια σημαντική αλλαγή στην κοινωνική κατάσταση, θα πρέπει να τον αναγνωρίζει η κοινωνία ως τέτοιον. Εμείς δεν ξέρουμε καλά-καλά ποια είναι τα μέλη της Ακαδημίας Αθηνών. Δεν έχουμε την παιδεία, δεν μας την παρέχει ούτε το σχολείο, ούτε η ίδια η οικογένειά μας πολλές φορές, ώστε να μπορέσουμε να αναγνωρίζουμε το πνευματικό μεγαλείο ενός ανθρώπου. Κι ύστερα, για να λέμε και του στραβού το δίκιο, ως ένα σημείο κι η ίδια η πνευματική ελίτ έχει αποστασιοποιηθεί από την κοινωνία που υποτίθεται πως εκφράζει. Πιάνουν ένα ρετιρέ, για να το πούμε χοντρά, και μετά παύουν να ασχολούνται με την πλέμπα. Για να επιστρέψω στην ερώτηση και να δώσω και τη σύντομη απάντηση, ούτε οι πνευματικοί ταγοί θέλουν να αλλάξουν την κοινωνία, ούτε κι εμείς θα τους βοηθήσουμε να την αλλάξουν.

 Ποια τα λογοτεχνικά σας σχέδια;

Χρειάζομαι λίγο χρόνο προς το παρόν, γιατί η λογοτεχνία είναι χόμπι, δυστυχώς. Η δουλειά μου με απασχολεί πολύ κι έχω αναλάβει ένα σωρό υποχρεώσεις, ευχάριστες μεν, αλλά αρκετά χρονοβόρες. Είμαι μέλος του sff.gr, του μεγαλύτερου φόρουμ για την λογοτεχνία (και όχι μόνο) του φανταστικού στην Ελλάδα. Είμαι ιδρυτικό μέλος του Πολιτιστικού Συλλόγου Φίλων του Φανταστικού, που διοργανώνει στις 1 και 2 Οκτωβρίου το ΦantastiCon, το δεύτερο Πανελλήνιο Συνέδριο για το Φανταστικό, στις εγκαταστάσεις της Ελληνοαμερικάνικης Ένωσης, στην Αθήνα. Ως μέλος της συγγραφικής ομάδας Άρπη, και μετά την έκδοση του δικού μου βιβλίου, πρέπει να φροντίσω ώστε οι καινούργιες εκδόσεις να έχουν τις προδιαγραφές που είχε και η δική μου έκδοση. Κι ύστερα, ας μην ξεχνάμε ότι έχουμε και οικογενειακές υποχρεώσεις, σπίτι, μαγείρεμα, κανένα ντουζάκι πού και πού…
Αν καταφέρω να βρω λίγο χρόνο, θέλω πάρα πολύ μέσα στο 2017 ή το 2018 να εκδώσω ένα ακόμη βιβλίο. Θα ανήκει σίγουρα στη λογοτεχνία του φανταστικού, και πιθανότατα θα διαδραματίζεται στον ίδιο κόσμο με τα Πνεύματα, τον κόσμο της Πικρής Στροφής. Ακόμα όμως δεν ξέρω αν θα είναι αυτοτελές ή μέρος μιας εξαλογίας που θα διαδραματίζεται σε ένα βασίλειο που θα θυμίζει την Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας.

 Ποια φράση σας αποτελεί το επιστέγασμα της κουβέντας μας;

Ο κόσμος θα ήταν πολύ καλύτερος αν ο καθείς μας έκανε αυτό που μπορούσε καλύτερα, με την καρδιά όσο πιο καθαρή.
Μαρία Χριστοδούλου
για το femalevoice.gr
Share on Google Plus

About Μαρία Χριστοδούλου

This is a short description in the author block about the author. You edit it by entering text in the "Biographical Info" field in the user admin panel.

0 σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου