Η ιστορια της Καβαλας και...οι ομορφιες της!


Καβάλα...Βόλτα στις συνοικίες της παλιάς πόλης, ανάβαση στο κάστρο, 
περίπατος στο λιμάνι με τους παλιούς κυβόλιθους, ψώνια στους πεζόδρομους, περιήγηση στη σκιά των τεράστιων καπναποθηκών, φαγητό σε ταπεινά ουζερί με εκλεκτούς μεζέδες: η Καβάλα είναι μια πόλη-εμπειρία!

Μια οχυρωμένη χερσόνησος με μακρόχρονη ιστορία, ένα λιμάνι και μια θάλασσα... από μπετόν: αν μείνεις μόνο στην εξωτερική της όψη, την Καβάλα δεν θα την αγαπήσεις, ιδιαίτερα όταν περπατώντας έρθεις αντιμέτωπος με τους ακαλαίσθητους όγκους των πολυκατοικιών που άφησε η εποχή της αντιπαροχής, την εγκατάλειψη των νεοκλασικών, την έλλειψη καθαριότητας και την αμφιλεγόμενη αισθητική των νεοπλουτίστικων σπιτιών με τα οποία έχουν πλημμυρίσει τα προάστια.

Την Καβάλα θα την αγαπήσεις όταν γνωρίσεις τους ανθρώπους της. Όταν ψάξεις τον δρόμο σου στον δαίδαλο των συνοικιών της Παναγίας, όταν ανέβεις στο κάστρο, όταν μπεις στο Ιμαρέτ και χαζέψεις το ηλιοβασίλεμα έχοντας σε πρώτο πλάνο τους μολύβδινους τρούλους του.


Όταν περάσεις κάτω από τις Καμάρες. Όταν σταθείς μπροστά στις γιγάντιες καπναποθήκες με τα σπασμένα τζάμια - κτίρια που εκπνέουν μαζί με την υγρασία και τους ψιθύρους χιλιάδων ανθρώπινων ιστοριών: αναμνήσεις μιας ακμαίας μεγαλοαστικής και αστικής τάξης με την κουλτούρα και την πολυτελή ζωή της, ταπεινές ζωές φτωχών προσφύγων και καπνεργατών, οι μορφές των οποίων ζουν για πάντα στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες του Μουσείου Καπνού.
Δεκάδες φυλές και εθνότητες συνυπήρξαν σ’ αυτή την πόλη με τα διαφορετικά ονόματα - Νεάπολη, Χριστούπολη, Καβάλα.

Στην αλλοτινή «Μέκκα του καπνού», με το λιμάνι της που ήταν ανέκαθεν η ανάσα της, ο ανοιχτός ορίζοντας, μια διαρκής μεταφορά πληροφοριών για άλλους τρόπους ζωής, για ξενόφερτες συνήθειες, εμπορεύματα και ζωές.


Το λιμάνι με τους φοίνικες και τους κυβόλιθους που επιχωματώθηκε, μεγάλωσε και ύστερα περιτριγυρίστηκε από πολυκατοικίες, χωρίς ωστόσο να διώξει τους ψαράδες, που ακόμη καθαρίζουν τις βάρκες τους δίπλα στον κόσμο που κάνει τη βόλτα του εκεί.

Περπατώντας στην Παλιά πόλη

Στην παλιά πόλη, που ονομάζεται Παναγία, τα σημαντικότερα αξιοθέατα είναι το κάστρο και η ακρόπολη, το Ιμαρέτ και ο παλιός φάρος στο τέλος της οδού Θεοδώρου Πουλίδου, κάτω από τον οποίο υπάρχουν τα βράχια της Παναγίας.


Κομβικό σημείο στην παλιά πόλη είναι η πλατεία του Μοχάμεντ Αλι, που δημιουργήθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα με το γκρέμισμα των σπιτιών όπου κατοικούσαν οι χριστιανοί κατά την τουρκοκρατία. Στο κέντρο υψώνεται το άγαλμά του, ανάμεσα στο κονάκι του και στην εκκλησία της Παναγίας. Η τελευταία κτίστηκε μετά το 1965 πάνω στην παλιότερη μεταβυζαντινή τρίκλιτη βασιλική, που έδωσε το όνομά της στην περιοχή. Το ορειχάλκινο άγαλμα του έφιππου Μοχάμεντ Αλι, φιλοτεχνημένο από τον Στενημαχίτη γλύπτη Κωνσταντίνο Δημητριάδη, έγινε κατά τη μεταφορά του αιτία να ανοίξει η σημερινή οδός Θ. Πουλίδου (άλλοτε Ζαλόγγου).


Το κονάκι του (δηλαδή το σπίτι της οικογένειάς του) είναι κτισμένο στα τέλη του 18ου αιώνα και υποδειγματικά αναστηλωμένο, όπως και το «Ιμαρέτ», από τους Μισιριάν, οι οποίοι για ένα διάστημα το αξιοποίησαν ως εστιατόριο και στη συνέχεια ως εκθεσιακό χώρο και έδρα του «Ιδρύματος Μοχάμεντ Αλι». Θεωρείται πως ήταν ένα από τα μεγαλύτερα και καλύτερα αρχοντικά της τότε πόλης της Καβάλας. Αποτελείται από ισόγειο και όροφο και περιβάλλεται από ωραίους κήπους. Είναι από τα λίγα σπίτια οθωμανικής αρχιτεκτονικής με ξεχωριστό χώρο ανδρών (selamlik) και γυναικών (harem).

Το Ιμαρέτ

Το Ιμαρέτ, μεγάλο συγκρότημα της τελευταίας Οθωμανικής περιόδου, κλασσικό δείγμα Ισλαμικής αρχιτεκτονικής, βρίσκεται στην δυτική πλευρά της χερσονήσου της Παναγίας (παλαιά πόλη). Είναι από τα τελευταία που κατασκευάστηκαν την περίοδο αυτή και το μόνο που σώθηκε σχεδόν ακέραιο. Κτίσθηκε, στο μεγαλύτερο μέρος του, μεταξύ 1817-1821 από τον ιδρυτή της τελευταίας Αιγυπτιακής δυναστείας, Μεχμέτ Αλή. Για λόγους συναισθηματικούς, ο βαλής της Αιγύπτου θέλησε να ευεργετήσει την γενέτειρά του με αυτό το θρησκευτικό, εκπαιδευτικό και φιλανθρωπικό ίδρυμα.

Λειτούργησε ως μουσουλμανικό ιεροδιδασκαλείο – οικοτροφείο και ως “πτωχοκομείο” για όλους τους άπορους της πόλης ανεξαρτήτως θρησκεύματος.

Από τα τέλη του 1922 οι χώροι του Ιμαρέτ χρησιμοποιήθηκαν για την στέγαση των προσφύγων. Το 1931, προκειμένου να διαπλατυνθεί η παρακείμενη οδός, ένα μέρος του Ιμαρέτ κατεδαφίστηκε. Το 1967 διατάχθηκε η αποχώρηση όσων ενοίκων (από τους πρόσφυγες) είχαν απομείνει και το μνημείο σφραγίστηκε.


Μέχρι να ρυθμιστεί το ιδιοκτησιακό καθεστώς, το Ιμαρέτ παρέμεινε πλήρως εγκαταλελειμμένο. Μετά την τακτοποίηση των θεμάτων ιδιοκτησίας ένας χώρος του ήταν αναψυκτήριο και εστιατόριο και κάποιοι άλλοι χρησιμοποιούνταν ως αποθήκες γειτονικών καταστημάτων. Το 2001 ενοικιάστηκε για 50 χρόνια σε επιχειρηματία της Καβάλας, αναστηλώθηκε και μετατράπηκε σε ένα πολυτελή και καλαίσθητο χώρο φιλοξενίας, που διατηρεί κάτι από την ατμόσφαιρα της εποχής του.

Το κάστρο και η ακρόπολη της Καβάλας



Η ακρόπολη που βλέπετε σήμερα κατασκευάστηκε από τους Οθωμανούς πάνω στα ερείπια βυζαντινού κάστρου σε δύο φάσεις: το 1425 και το 1530, όταν έγινε και ο εξωτερικός περίβολος με την προσθήκη του οποίου το κάστρο επεκτάθηκε και αύξησε την αμυντική του ισχύ. Το πιο σημαντικό τμήμα της ακρόπολης ήταν ο εσωτερικός περίβολος μέσα στον οποίο υπήρχαν η δεξαμενή νερού -πάνω από την οποία κτίστηκε μικρό τζαμί- η αποθήκη πυρομαχικών και τροφίμων, ο κεντρικός κυλινδρικός πύργος και τα καταλύματα της φρουράς.


Ο εξωτερικός περίβολος, κτισμένος το διάστημα 1530-1536, ένωνε την ακρόπολη με τα περιμετρικά τείχη της χερσονήσου και οχύρωνε την πιο χαμηλή πλευρά του λόφου προς την πλευρά του λιμανιού. Σ’ αυτόν υπάρχουν οι δύο πύλες εισόδου στην ακρόπολη.

Το κάστρο κτίστηκε σε εποχή που δεν χρησιμοποιούσαν πυρίτιδα και προοριζόταν να αντισταθεί σε επιθέσεις με τόξα, βέλη, ξίφη. Έτσι, στα κατοπινά χρόνια δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στις νέες τεχνικές του πολέμου και είχε μικρή αμυντική ισχύ.

Γι’ αυτούς τους λόγους και επειδή δεν υπήρχε μεγάλος κίνδυνος εξωτερικών επιθέσεων, από το 1700 και μετά έπαψε να αποτελεί αμυντικό κέντρο της περιοχής, έγινε όμως τόπος εξορίας και φυλάκισης υπηκόων του σουλτάνου.


Στην ακρόπολη μέχρι το 1880 βρισκόταν το διοικητικό κέντρο της Καβάλας και της γύρω περιοχής και ήταν εγκατεστημένες οι τουρκικές Αρχές και οι αξιωματούχοι.
Εξακολούθησε να αποτελεί κέντρο της μία έως δύο δεκαετίες μετά την επέκταση της πόλης εκτός των τειχών, το 1864.

Οι καμάρες

Οι Καμάρες, το Μεσαιωνικό Υδραγωγείο, είναι έργο της Βυζαντινής περιόδου το οποίο δέχτηκε από πολύ νωρίς επιδιορθώσεις και εκτεταμένες επισκευές κατά την Οθωμανοκρατία, ιδιαίτερα στα χρόνια του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς και Νομοθέτη (1530 μ. Χ. περίπου). Η διπλή αυτή τοξωτή κατασκευή είχε στόχο να γεφυρώσει την χερσόνησο της Παναγίας με τις υπώρειες του ορεινού όγκου της Λεκάνης. Χρησίμευε για τη μεταφορά νερού από τις πηγές των ορεινών όγκων (έξι χιλιόμετρα βόρεια) στην σημερινή «Παλιά πόλη» της Παναγίας, με την κύρια πηγή νερού να βρίσκεται σε υψόμετρο 400 μ. ενώ άλλες πηγές χαμηλότερα συμπλήρωναν την τροφοδοσία του. Το μεγαλοπρεπές αυτό μνημείο μήκους 280 μ. αποτελείται από 60 αψίδες τεσσάρων διαφορετικών μεγεθών και έχει μέγιστο ύψος 25 μέτρα. Οι εργασίες αναστήλωσης ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο του 1997 με τεχνικές ήπιας παρέμβασης.

Τα μουσεία της Καβάλας

Αρχαιολογικό: Θεωρείται από τα πιο σημαντικά στη χώρα μας. Εχει ευρήματα προϊστορικά, ανασκαφών της Νεάπολης και της Αμφίπολης. Ιδρύθηκε στη δεκαετία του 1960 από τους καθηγητές του ΑΠΘ Δ. Φατούρο και Γ. Τριανταφυλλίδη. (Ερ. Σταυρού 17, τηλ. 2510 222335, ανοιχτό καθημερινά 08:30-15:30 εκτός Δευτέρας).


Καπνού: Οργανώθηκε με πολύ μεράκι και γνώση από τον κ. Γιάννη Βυζίκα. Εκείνος έχει συντονίσει τη συγκέντρωση μοναδικής ποιότητας και ποσότητας υλικού σχετικού με την πρόσφατη ιστορία του καπνού, των καπνεργατών και του κινήματός τους στην Καβάλα. Υπάρχουν επτά θεματικές ενότητες -Καλλιέργεια, Επεξεργασία, Επεξεργα­σία Τόγκας, Εκθε­σια­κά δείγματα, Καπνέ­μποροι - Καπνεμπόριο, Καπνεργάτες - Συνδικαλισμός και Τσιγαρο­βιομηχανία- και το αρχείο είναι τεράστιο (Κ. Παλαιολόγου 4, τηλ. 2510 223344, www.tobacco­museum.gr).


Εκτός, όμως από την ιστορία της και τις ομορφιές της, η Καβάλα είναι μία πόλη με ζωντανή ζωή, με τα ταβερνάκια της, τα εστιατόρια, τις καφετέριες και τα μπαράκια να το αποδεικνύουν περίτρανα! Οι επιλογές είναι πολλές, αρκεί να υπάρχει όρεξη για φαγητό, ποτό και περιπάτους...



Όσοι δεν έχετε διαμείνει έστω ένα διήμερο σε αυτήν την ιστορική και όμορφη πόλη, ξανασκεφτείτε το και πάρτε άμεσα την απόφαση!

Επιμέλεια: Φράγκου Ευαγγελία
Πηγές: ethnos.gr ,kavala.gov.gr
Share on Google Plus

About Εύα Φράγκου

This is a short description in the author block about the author. You edit it by entering text in the "Biographical Info" field in the user admin panel.

0 σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου