Δεν λέει το ποίημα του!




Η κατάσταση γνώριμη. Γιορτή στο Νηπιαγωγείο ή στο Σχολείο. Γονείς, παππούδες, γιαγιάδες και όποιος άλλος περιλαμβάνεται στις «οικογενειακές ενισχύσεις» περιμένουν υπομονετικά να καμαρώσουν το δικό τους παιδί. Κρέμονται από τα χείλη του. Το κοιτάζουν και δεν το χορταίνουν. Συμμετέχουν κι αυτοί με τον τρόπο τους στην εκδήλωση του σχολείου. Το παιδί, σίγουρο για τον εαυτό του, απαγγέλλει το ποίημα του και εισπράττει το χαμόγελο και την ικανοποίηση των γονιών του. Τρέφει και χτίζει δεσμούς εμπιστοσύνης, χτίζει την αυτοεικόνα και την αυτοεκτίμησή του. Φέρνει εις πέρας ένα καθήκον γνωρίζοντας ότι ανταποκρίνεται με επιτυχία στο έργο του. Ενισχύεται η αυτοπεποίθησή του και εξελίσσεται μαθησιακά και κοινωνικά, ενταγμένο στην ομάδα του σχολείου αλλά και στην ευρύτερη τοπική κοινωνία. Απολαμβάνει τη χαρά της συλλογικής προσπάθειας και της δημιουργικής συνύπαρξης, παράλληλα με τις προσωπικές του κατακτήσεις. Όλα αυτά και άλλα πολλά και σημαντικά συμβαίνουν ταυτόχρονα σε μια σχολική γιορτή, όπως και σε κάθε εκπαιδευτική διαδικασία.
Κάποιοι άλλοι γονείς, φανερά αγχωμένοι, την ίδια στιγμή παρακαλούν το παιδί τους να πει το ποίημα του. Κλάματα, εκνευρισμός, θυμός, ματαίωση, απογοήτευση.  Συνεχιζόμενη πίεση και μερικές φορές απειλές. Σε τέτοιο βαθμό που θα υπέθετε κάποιος πως όλη η «αξία» μας ως γονιών ή εκπαιδευτικών κρέμεται από ένα ποίημα ή μια φράση που δεν λέει να βγει από τα χείλη του παιδιού μας. Πως αν το παιδί δεν πει το ποίημα του έχουμε αποτύχει. Είναι όμως έτσι;
Ας αναρωτηθούμε αρχικά ποιο είναι το πραγματικό νόημα της γιορτής στο σχολείο.
Σύμφωνα και με το επίσημο πρόγραμμα για το Νηπιαγωγείο οι γιορτές είναι λιγότερο ή περισσότερο ανοιχτές εκδηλώσεις, που προκύπτουν είτε με την ευκαιρία ενός ευχάριστου γεγονότος (πχ. γενέθλια) είτε με την ευκαιρία μιας επετείου ή ενός σημαντικού για τη σχολική ζωή γεγονότος (πχ. Χριστούγεννα, εθνικές γιορτές, ολοκλήρωση ενός σχεδίου εργασίας, γιορτή λήξης του σχολικού έτους).
Αυτό που είναι σημαντικό να κατανοήσουμε γονείς και εκπαιδευτικοί είναι το ότι η προετοιμασία και η πραγματοποίηση μιας γιορτής δεν μπορεί να είναι αποκομμένη από την καθημερινή παιδαγωγική και εκπαιδευτική διαδικασία που γίνεται στο σχολείο. Σημασία λοιπόν δεν έχει τόσο το αποτέλεσμα της γιορτής αλλά η ίδια η διαδικασία. Όταν ο στόχος είναι αυτός τότε και το αποτέλεσμα συνήθως μας ανταμείβει με ικανοποίηση, δημιουργία και χαρά.
Τι εμποδίζει όμως ένα παιδί να χαρεί το νόημα της γιορτής και να συμμετέχει;
Πιθανόν οι λόγοι που το εμποδίζουν να συνδέονται με την ιδιοσυγκρασία  του ίδιου του παιδιού, σε συνάρτηση πάντα με το συγκεκριμένο περιβάλλον, ή να συνδέονται με την «κουλτούρα» του συγκεκριμένου σχολείου ή και τα δύο μαζί.
Ίσως το παιδί να φοβάται ότι δεν θα τα καταφέρει και να αρνείται να προσπαθήσει. Ενδεχομένως οι φόβοι του να συνδέονται με χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυτοεικόνα, γεγονός που θα πρέπει να μας προβληματίσει ως γονείς και να επανεξετάσουμε τους τρόπους με τους οποίους ενθαρρύνουμε την αυτόνομη ή όχι ανάπτυξη του παιδιού μας.
Πιθανόν να βιώνει το συναίσθημα της συστολής, κάτι αρκετά σύνηθες, οπότε μέλημά μας σε αυτή την περίπτωση είναι να μην ερμηνεύσουμε τη συστολή του παιδιού μας ως άρνηση για συνεργασία ή ως «πείσμα» αλλά να αποδεχτούμε αυτό το χαρακτηριστικό του παιδιού και να αναζητήσουμε τρόπους ενίσχυσης της αυτοπεποίθησής του. Αυτό που σε κάθε περίπτωση οφείλουμε να αποφύγουμε είναι να βάλουμε ταμπέλα στο παιδί μας, καθώς μια ταμπέλα ενισχύει ή εδραιώνει αυτό ακριβώς που επιθυμούμε να βελτιώσουμε και να διαχειριστούμε.
Κάποιοι από μας μπορεί να είχαμε μια εύκολη εξοικείωση με την έκθεσή μας μπροστά σε ένα κοινό. Αρκετοί όμως τρέμουμε στην ιδέα ότι θα πάρουμε το μικρόφωνο και θα μιλήσουμε σε κόσμο. Ας πάμε λοιπόν πίσω στο χρόνο κι ας θυμηθούμε τις πρώτες δικές μας απόπειρες. Μάλλον θα χαμογελάσουμε και θα κατανοήσουμε καλύτερα το βίωμα του παιδιού μας.
Ίσως να συντρέχουν άλλοι, συγκυριακοί λόγοι. Για παράδειγμα, μπορεί το παιδί μας να μην έχει επιλέξει το ίδιο τον ρόλο του, αλλά αυτός να του επιβλήθηκε, χωρίς να έχει προηγηθεί στην τάξη η απαραίτητη εκπαιδευτική διαδικασία. Μπορεί η αντίδρασή του να είναι αποτέλεσμα θυμού, διότι δεν εισακούστηκε η επιθυμία του ή νιώθει αδικημένο. Αποτελεσματική σε κάθε περίπτωση μπορεί να είναι μια συζήτηση που βοηθά το παιδί μας να αναγνωρίσει το συναίσθημά του και να το διαχειριστεί με πιο δημιουργικούς τρόπους.
Ενδεχομένως το παιδί μας να αντιμετωπίζει μεγαλύτερες δυσκολίες, όπως προβλήματα στο λόγο του ή στην απομνημονευτική του ικανότητα, σε τέτοιες περιπτώσεις όμως, ή και σοβαρότερες, συνήθως έχουν γίνει αντιληπτές αυτές οι δυσκολίες, έχουν διαγνωστεί και έχει προταθεί εξατομικευμένη στήριξη. Θα πρέπει να τονιστεί ότι όποια δυσκολία και αν αντιμετωπίζει ένα παιδί δεν αποκλείεται για κανέναν λόγο από τη γιορτή του σχολείου. Οι γιορτές απευθύνονται σε όλα τα παιδιά και σε όλους τους γονείς, διαφορετικά παύουν να έχουν νόημα ή γίνονται αιτία αποκλεισμού.
Πιθανόν οι λόγοι να συνδέονται με το σχολείο και την κουλτούρα του συγκεκριμένου σχολείου γενικότερα. Είναι σημαντικό να διαπιστώσουμε αν οι εκπαιδευτικοί του παιδιού μας λειτουργούν παιδαγωγικά και εμπλέκουν όλα τα παιδιά, ανάλογα με τις δυνατότητές τους, στις εκπαιδευτικές διαδικασίες και συνεπώς και στις γιορτές ή αν λειτουργούν με τρόπο που καλλιεργεί τον ανταγωνισμό. Η δυσανάλογη επιμονή πχ, ενός εκπαιδευτικού και οι εξαντλητικές πρόβες που προηγούνται για να έχουμε μια υπερπαραγωγή στο σχολείο, κάθε άλλο παρά παιδαγωγικά λειτουργούν. Αντιθέτως, δημιουργούν άγχος σε παιδιά, γονείς και στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς. Κάτι τέτοιο εξάλλου θα σήμαινε ότι δεν έχει γίνει κατανοητό το πραγματικό νόημα μιας γιορτής στο σχολείο.
Γιατί είναι σημαντικό να είμαστε παρόντες και παρούσες στις γιορτές και στις εκδηλώσεις του σχολείου.
Γιατί το παιδί μας έχει ανάγκη να καθρεφτιστεί στα μάτια μας και όσα άλλα μάτια κι αν υπάρχουν γύρω, το παιδί μας αναζητά τα δικά μας.
Σημαντικό είναι επίσης να συμμετέχει το παιδί μας και εμείς στις εκδηλώσεις του σχολείου, καθώς αυτές είναι από μόνες τους «εκπαιδευτική και παιδαγωγική διαδικασία», η οποία επιτρέπει το άνοιγμα του σχολείου και των παιδιών στην κοινωνία.
Έτσι, ακόμη κι αν αυτή το φορά το παιδί μας δεν είπε το ποίημα του, μπορούμε να το πάρουμε στην αγκαλιά μας και να παρακολουθήσουμε τη γιορτή ως θεατές, σεβόμενοι την επιθυμία και τις ανάγκες του. Η επόμενη φορά μπορεί να μας εκπλήξει!

Κατερίνα Λαλιώτη
Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής MSc στη Γλωσσική και Πολιτισμική Παιδεία
Share on Google Plus

About Μαρία Χριστοδούλου

This is a short description in the author block about the author. You edit it by entering text in the "Biographical Info" field in the user admin panel.

0 σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου