«Η βαθμοθηρία και το άγχος που δημιουργεί στο παιδί», γράφει η Μαρία Κυργιαννή

 


Η υγιής εξέλιξη ενός παιδιού εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: βιολογικούς, ψυχολογικούς και κοινωνικούς. Μεταξύ αυτών η οικογένεια και το σχολείο ασκούν τη μεγαλύτερη επίδραση στη ζωή του παιδιού. Το σχολείο είναι για το παιδί περισσότερο σημαντικό από ότι μπορεί να πιστεύουμε οι μεγάλοι. Ουσιαστικά, αποτελεί το δεύτερο κοινωνικό περιβάλλον στο οποίο καλείται να ενταχθεί μετά την οικογένεια. Η εικόνα που δημιουργούν τα παιδιά για τον εαυτό τους επηρεάζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την επίδοση τους στο σχολικό περιβάλλον. Συχνά, τα παιδιά πιστεύουν ότι η νοημοσύνη και η αξία τους αντιστοιχεί στους βαθμούς που παίρνουν στις σχολικές εργασίες και στα διαγωνίσματα. Ίσως γιατί το εκπαιδευτικό σύστημα στην Ελλάδα τείνει να καλλιεργεί έναν ανταγωνισμό ανάμεσα στους μαθητές ως προς τη σχολική τους επίδοση. Ως εκ τούτου, τα παιδιά αναγκάζονται να ζήσουν κάτω από την πίεση της βαθμοθηρίας, κάτω από το άγχος της τελειομανίας και της καταναγκαστικότητας που αυτή συνεπάγεται.
Είναι απόλυτα φυσιολογικό, τα παιδιά πριν από κάθε εξέταση γραπτή ή προφορική να νιώθουν λίγο άγχος. Μερικά παιδιά όμως, συμπεριλαμβανομένων όχι μόνο των άριστων αλλά και των λιγότερο καλών μαθητών, βιώνουν το άγχος τόσο έντονα που επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό, η υγεία τους, η συμπεριφορά τους, η επίδοσή τους και η αυτοεκτίμηση τους.  Ως απόρροια όλων αυτών, είναι πολύ πιθανό το άγχος, ένα τόσο οικείο και γνώριμο συναίσθημα σε όλους, να μην είναι πια λειτουργικό αλλά να περάσει στα επίπεδα του έντονου, του υπερβολικού και του ανεξέλεγκτου άγχους. Οφείλουμε  να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί γιατί όταν το άγχος χάσει το φυσιολογικό και λειτουργικό του στοιχείο μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στην εκδήλωση σχετικών διαταραχών.



Στη συνέχεια, αναφέρονται κάποιες ενδείξεις οι οποίες μας προειδοποιούν ότι το παιδί ανησυχεί υπερβολικά για την σχολική του επίδοση:
Το παιδί πολλές φορές δεν θέλει να πάει στο σχολείο ή το αρνείται κατηγορηματικά, ειδικά όταν γράφει κάποιο διαγώνισμα.
Το άγχος έχει αρχίσει να εκδηλώνεται σωματικά πχ. πονάει το στομάχι του και έχει πονοκέφαλο το πρωί που ξυπνάει για να πάει στο σχολείο.
Έχει συναισθηματικά ξεσπάσματα π.χ κλάματα, έντονες εκρήξεις θυμού όσον αφορά τα μαθήματα.
Παρατηρούνται δυσκολίες στον υγιή ύπνο του παιδιού π.χ μπορεί να μην κοιμάται καλά ή να ξενυχτά διαβάζοντας αγωνιώντας για τον βαθμό που θα πάρει στο διαγώνισμα που ακολουθεί.
Αλλάζουν οι διατροφικές του συνήθειες αμελώντας τη διατροφή του ή τρώγοντας σε ποσότητες μεγαλύτερες από ότι συνήθως.
Δυσκολεύεται να εστιάσει την προσοχή του και να συγκεντρωθεί.
Εμφανίζει σημάδια χαμηλής αυτοεκτίμησης υποτιμώντας τον εαυτό του.
Εξαιτίας όσων αναφέρθηκαν το παιδί είναι τόσο κουρασμένο σωματικά, νοητικά και ψυχικά και παρόλη την προσπάθεια που καταβάλλει δεν μπορεί να αποδώσει και να επιτύχει υψηλές επιδόσεις.



Είναι πολύ σημαντικό να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν τα παιδιά εμφανίζουν τέτοιου είδους συμπεριφορά. Τα συμπτώματα του άγχους ξεκινούν κυρίως από τη φοίτηση στο Δημοτικό και κορυφώνονται στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση, όπου οι απαιτήσεις είναι και περισσότερες. Είναι αλήθεια πως μερικές φορές οι ίδιοι οι γονείς άθελα τους μεταδίδουν στα παιδιά ένα μέρος αυτού του άγχους. Συχνά τα παιδιά ακούν τους γονείς να μιλούν για τα διαγωνίσματα, για τους βαθμούς των εργασιών ακόμη και της απλής, καθημερινής ορθογραφίας, να συζητούν με άλλους γονείς για την επίδοση των δικών τους παιδιών, να παινεύουν κάποιο παιδί για τις υψηλές του επιδόσεις ή ακόμη να συγκρίνουν τις επιδόσεις δύο παιδιών ή δύο αδερφών δημιουργώντας έτσι την αίσθηση στα παιδιά ότι οι βαθμοί αντικατοπτρίζουν και την αξία του καθενός. Η ίδια συμπεριφορά παρατηρείται πολλές φορές κι από εμάς τους εκπαιδευτικούς όταν ασχολούμαστε υπερβολικά με τους βαθμούς και τις επιδόσεις τον μαθητών μας, με το επίπεδο της τάξης, αγνοώντας έτσι άλλες σημαντικές επιτεύξεις και προόδους των παιδιών.
Η αλήθεια είναι ότι το ίδιο το εκπαιδευτικό μας σύστημα ενισχύει τη βαθμοθηρία. Ορισμένοι γονείς κι εκπαιδευτικοί έχουν προσαρμοστεί σ’ αυτήν την κατάσταση κι έτσι έχει δημιουργηθεί ένα σύστημα αλληλεπίδρασης, και ανατροφοδότησης που αγγίζει τα όρια του φαύλου κύκλου. Δεν μπορούμε όμως να αξιολογούμε τα παιδιά μόνο από τα νούμερα που θα φέρουν σε ένα κομμάτι χαρτί. Ο βαθμός δεν είναι παρά ένα μέσο ενίσχυσης της προσπάθειας. Δεν αντιστοιχεί με την αξία του κάθε παιδιού, με τον δείκτη νοημοσύνης του ή με της ικανότητές του ούτε εξασφαλίζει τη μελλοντική του επιτυχία και ευτυχία. Δεν μπορούμε να μην επαινούμε την προσπάθεια, τη θέληση και τον αγώνα. Δεν μπορούμε μην αναγνωρίζουμε ότι το κάθε παιδί έχει τη δική του νοημοσύνη, ιδιοσυγκρασία, προσωπικότητα, τις δικές του κλίσεις και τις δικές του ικανότητες. . . Δεν μπορούμε να μην συνειδητοποιούμε ότι το κάθε παιδί είναι διαφορετικό και γι’ αυτό είναι ξεχωριστό!

Μαρία Κυργιαννή, Εκπαιδευτικός Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης
Msc Παιδαγωγικής
Εξειδίκευση στην Ειδική Αγωγή και την Παιδοψυχολογία
Μαρία Κυργιαννή: Απόφοιτη του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής με Μεταπτυχιακό Παιδαγωγικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονικής. Έχω εξειδίκευση στην Ειδική Αγωγή και την Παιδοψυχολογία από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, είμαι Υποψήφια Διερμηνέας της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας ενώ παράλληλα παρακολουθώ Μαθήματα Μουσικοθεραπείας στο Ωδείο Όπερα Αθηνών. Έχω την επάρκεια στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα  καθώς και στην ανάγνωση και γραφή για τους Τυφλούς (Braille). Επίσης έχω παρακολουθήσει σεμινάρια για τις μαθησιακές δυσκολίες (ΔΕΠΥ - ΔΥΣΛΕΞΙΑ), για την Εφαρμοσμένη Ανάλυση Συμπεριφοράς ABA σε παιδιά που ανήκουν στο φάσμα του Αυτισμού, για την Παράλληλη Στήριξη, για τις καινοτόμες προσεγγίσεις των νέων Τεχνολογιών στην Ειδική Αγωγή καθώς και για το Προσφυγικό Ζήτημα. Παράλληλα έχω παρακολουθήσει σεμινάρια Μουσικοκινητικής Αγωγής και Θεατρικού Παιχνιδιού. Έχω ασχοληθεί με το μοντεσσοριανό σύστημα εκπαίδευσης και την επικαιρότητα του στις μέρες μας, πάνω στο οποίο εκπόνησα την Διπλωματική μου εργασία. Αυτή τη στιγμή εργάζομαι ως  Ιδιωτική Παράλληλη Στήριξη, ως Δασκάλα ιδιαίτερων μαθημάτων σε παιδιά των τάξεων του Δημοτικού και ως συντάκτρια στο διαδικτυακό περιοδικό Femalevoice.

Πηγές πληροφόρησης:
http://www.kathimerini.gr/846805/article/epikairothta/ellada/ma8htes-ypo-thn-piesh-ths-va8mo8hrias-kai-twn-gonewn
http://www.govastileto.gr/to-paidi-mou/den-egrapsa-kala-sto-diagonisma-to-agxos-tou-va8mou-sta-pedia/
http://www.parentshelp.gr/%CE%BF%CE%B9-%CE%B1%CE%B3%CF%87%CF%8E%CE%B4%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CF%84%CE%B1%CF%81%CE%B1%CF%87%CE%AD%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B1-%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CE%AC-%CF%8C%CF%84%CE%B1/
Share on Google Plus

About Μαρία Χριστοδούλου

This is a short description in the author block about the author. You edit it by entering text in the "Biographical Info" field in the user admin panel.