«Παγκόσμια ημέρα κατά του Σχολικού Εκφοβισμού», γράφει η Μαρία Κυργιαννή




Το bullying είναι ένα κοινωνικό πρόβλημα που μαστίζει την κοινωνία μας και απασχολεί έντονα τους γονείς που έχουν παιδιά που φοιτούν ακόμη και στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Η σχολική βία, συχνά αναφερόμενη και ως σχολικός εκφοβισμός, που εκδηλώνεται μεταξύ μαθητών, αφορά την εσκεμμένη και επαναλαμβανόμενη άσκηση βίας και επιθετικής συμπεριφοράς με σκοπό την πρόκληση ψυχικού και σωματικού πόνου. Oι μορφές του σχολικού εκφοβισμού μπορεί να είναι είτε άμεσες είτε έμμεσες, ανάλογα με το εάν υπάρχει προσωπική αντιπαράθεση του θύτη και του θύματος. Πιο συγκεκριμένα, οι κυριότερες μορφές είναι οι εξής:
Λεκτική (verbal bullying): προσβολές, απειλές, υβριστικές εκφράσεις, φραστικές επιθέσεις, αγενή και ειρωνικά σχόλια και παρατσούκλια που έχουν σκοπό να ταπεινώσουν και να εξευτελίσουν το παιδί θύμα.

Σωματική (physical bullying): οποιαδήποτε ενέργεια (π.χ σπρώξιμο, χτύπημα κ.α.) με σκοπό την πρόκληση σωματικού πόνου/τραυματισμού ή ακόμη και η απειλή τραυματισμού. 

Ηλεκτρονική (cyber bullying): η ανάρτηση προσβλητικών εικόνων, βίντεο, κειμένων μέσω των ηλεκτρονικών μέσων (π.χ μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διαδίκτυο).
Ο σχολικός εκφοβισμός είναι ένα πολυδιάστατο φαινόμενο για το οποίο έχουν γίνει πολλές και εκτενείς έρευνες οι οποίες σκιαγραφούν το προφίλ και τα χαρακτηριστικά του παιδιού θύματος (που δέχεται bullying) αλλά και του παιδιού θύτη (που ασκεί bullying).
Προφίλ παιδιού θύματος: Τα παιδιά τα οποία γίνονται θύματα bullying είναι συνήθως ευάλωτα, ευαίσθητα, αδύναμα, ντροπαλά, συνεσταλμένα, χωρίς υπερβολική αυτοπεποίθηση, ίσως με κάποιο χαρακτηριστικό το οποίο τα κάνει να ξεχωρίζουν και να διαφέρουν από τα υπόλοιπα (π.χ έθνος, χρώμα, εμφάνιση κ.α). Σε γενικές γραμμές, πρόκειται για παιδιά ταπεινά, χαμηλών τόνων που διστάζουν να αντιδράσουν και να υπερασπιστούν τον εαυτό τους αλλά αντιθέτως θα δείξουν το φόβο τους (π.χ κλαίγοντας) ικανοποιώντας έτσι το παιδί θύτη.
Προφίλ παιδιού θύτη: Είναι πολύ πιθανό τα παιδιά τα οποία αποφασίζουν να εκφοβίσουν κάποιο άλλο παιδί να διανύουν μια  δύσκολη περίοδο στη ζωή τους. Ίσως κάποιες καταστάσεις είτε στο σχολείο είτε στο σπίτι τους δημιουργούν άγχος, πίεση και γενικότερα αισθάνονται ότι χάνουν τον έλεγχο της καθημερινότητάς τους. Ίσως νιώθουν ότι δεν έχουν την προσοχή, την αφοσίωση και τη φροντίδα που θα ήθελαν. Αντ’ αυτού μέσω του εκφοβισμού νιώθουν ότι αποκτούν τη δύναμη και τον έλεγχο που τους λείπει. Γενικότερα πάντως, πρόκειται για παιδιά αντιδραστικά, παρορμητικά, παιδιά που ίσως κρύβουν θυμό μέσα τους και δεν ξέρουν πώς να τον διαχειριστούν, μπορεί να τους αρέσει να πειράζουν ή να προσβάλλουν άλλα παιδιά, να κυριαρχούν και να χειραγωγούν ώστε να γίνει αυτό που θέλουν, να είναι αρχηγοί, επιδιώκοντας έτσι να συγκεντρώσουν την προσοχή των άλλων. 

 

Αναμφισβήτητα βέβαια και στις δύο περιπτώσεις αναφερόμαστε σε παιδιά θύματα. Όσο περίεργο και αν φαίνεται ακόμη και το παιδί που εκφοβίζει είναι θύμα του ίδιου του εαυτού του. Η ψυχολογία του παιδιού θύτη επιβαρύνεται αρνητικά και η ψυχοσύνθεση του αλλάζει ριζικά καθώς καθημερινά βρίσκεται σε μία εσωτερική διαμάχη. Σύμφωνα με έρευνες, υπάρχουν αυξημένες πιθανότητες τα παιδιά θύτες μεγαλώνοντας να εκδηλώσουν παραβατική ή και εγκληματική συμπεριφορά. Από την άλλη πλευρά τα αποτελέσματα του σχολικού εκφοβισμού δείχνουν να ακολουθούν το παιδί θύμα σε όλη του τη ζωή και είναι πολύ πιθανό μεγαλώνοντας να πέσει ξανά θύμα τόσο ψυχολογικής βίας αλλά και κακοποίησης καθώς επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό σε ψυχολογικό αλλά και σε ψυχοσωματικό επίπεδο. 
Ποια είναι τα προειδοποιητικά σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσουμε:
Υπάρχουν ορισμένα σημάδια τα οποία μας προειδοποιούν ότι το παιδί είναι πολύ πιθανό να έχει πέσει θύμα βίας και εκφοβισμού. Στη συνέχεια αναφέρονται κάποια από αυτά:
Σημάδια, μελανιές στο σώμα του, η ακόμη σκισμένα ρούχα καθώς και αντικείμενα ή χρήματα που μπορεί να του λείπουν, για τα οποία αρνείται ή δείχνει να φοβάται να μας μιλήσει.
Φαίνεται θλιμμένο, στενοχωρημένο και πολλές φορές δεν θέλει να πάει στο σχολείο, εμφανίζει μειωμένη διάθεση αλλά και ασυνήθιστες εναλλαγές σ’ αυτή.
Έχει ελάχιστους η και καθόλου φίλους και συνήθως απομονώνεται από τις παρέες των συνομηλίκων.
Η απόδοσή του στο σχολείο έχει πέσει απότομα.
Εμφανίζει ψυχοσωματικά προβλήματα (π.χ. στομαχόπονος, πονοκέφαλος, αϋπνίες, ανορεξία ή υπερβολική και ασυνήθιστη κατανάλωση φαγητού, κ.α)
Σε περίπτωση που αντιληφθούμε ότι το παιδί έχει πέσει θύμα εκφοβισμού πρέπει να μιλήσουμε ανοιχτά μαζί του γιατί ίσως το παιδί να μην έχει αντιληφθεί πόσο σοβαρό κι επικίνδυνο είναι. Δείξτε του ότι είστε εκεί γι’ αυτό κι ότι μπορείτε να το βοηθήσετε. Ο αποτελεσματικότερος τρόπος αντιμετώπισης του εκφοβισμού είναι η συνεργασία γονέων – μαθητή – σχολείου. Ωστόσο, μέχρι να γίνει κάτι από τη διοίκηση του σχολείου μάθετε στο παιδί πώς να αντιμετωπίζει τα περιστατικά εκφοβισμού και βίας και να βγαίνει δυνατό μέσα από αυτά. Προσπαθήστε να ενισχύσετε την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμηση του παιδιού δημιουργώντας ένα περιβάλλον ασφάλειας στο σπίτι. Σε περίπτωση που κρίνεται απαραίτητο μπορείτε να ζητήσετε βοήθεια κι από κάποιον ειδικό.
Μαρία Κυργιαννή, Εκπαιδευτικός Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης
Msc Παιδαγωγικής
Εξειδίκευση στην Ειδική Αγωγή και την Παιδοψυχολογία
Υποψήφια Διερμηνέας της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας
Μαρία Κυργιαννή: Απόφοιτη του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής με Μεταπτυχιακό Παιδαγωγικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Διαθέτω εξειδίκευση στην Ειδική Αγωγή και την Παιδοψυχολογία από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, είμαι Υποψήφια Διερμηνέας της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας ενώ παράλληλα παρακολουθώ Μαθήματα Μουσικοθεραπείας στο Ωδείο Όπερα Αθηνών. Έχω πιστοποιητικό επάρκειας από την Ομοσπονδία Κωφών Ελλάδος (ΟΜ.ΚΕ) στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα  καθώς και στην ανάγνωση και γραφή για τους Τυφλούς (Braille) από τη Σχολή Τυφλών Θεσσαλονίκης. Επίσης έχω παρακολουθήσει σεμινάρια για τις μαθησιακές δυσκολίες (ΔΕΠΥ - ΔΥΣΛΕΞΙΑ), για την Εφαρμοσμένη Ανάλυση Συμπεριφοράς ABA σε παιδιά που ανήκουν στο φάσμα του Αυτισμού, για την Παράλληλη Στήριξη, για τις καινοτόμες προσεγγίσεις των νέων Τεχνολογιών στην Ειδική Αγωγή καθώς και για το Προσφυγικό Ζήτημα. Παράλληλα, έχω λάβει μέρος σε σεμινάρια Μουσικοκινητικής Αγωγής και Θεατρικού Παιχνιδιού. Έχω ασχοληθεί με το μοντεσσοριανό σύστημα εκπαίδευσης και την επικαιρότητα του στις μέρες μας, πάνω στο οποίο εκπόνησα την Διπλωματική μου εργασία. Αυτή τη στιγμή εργάζομαι ως  Ιδιωτική Παράλληλη Στήριξη, ως Δασκάλα ιδιαίτερων μαθημάτων σε παιδιά των τάξεων του Δημοτικού και ως συντάκτρια εκπαιδευτικών θεμάτων στο διαδικτυακό περιοδικό Femalevoice.

Πηγές:
https://asvouris.weebly.com/muomicronrhophiepsilonsigma.html
http://kissmygrass.gr/bullying
http://www.imommy.gr/nipia/psychologia/article/5465/ti-prepei-na-kanoyme-otan-ypopsiazomaste-oti-ta-paidia-mas-exoyn-pesei-thymata-bulling/
https://www.sinaisthisi.gr/articles/family-child/28-ekfobismos-bullying-symboyles-se-goneis-kai-daskaloys-gia-tin-apotropi-toy.html
Eικόνες:
http://mazigiatopaidi.gr/m/categories/the-psychologists-answer/contents/bullying/
https://donnasito.gr







Share on Google Plus

About Μαρία Χριστοδούλου

This is a short description in the author block about the author. You edit it by entering text in the "Biographical Info" field in the user admin panel.