Αντώνης Χαριστός:"Ο έρως δεν ολοκληρώνει ποτέ την πορεία του

Το "Μποστάνι δημοκρατίας"του Αντώνη Χαριστού είναι το νέο βιβλίο από τις εκδόσεις Γράφημα που θα σας ενθουσιάσει.Στη στήλη των συνεντεύξεων,μας μίλησε για το βιβλίο του,τη λογοτεχνία και την συγγραφή που τόσο αγαπά.


«Μποστάνι δημοκρατίας» Μιλήστε μας για το μυθιστόρημά σας.

Το «μποστάνι Δημοκρατίας» είναι το τρίτο έργο μου πεζογραφίας. Τολμώ να ισχυριστώ πως τα δύο πρώτα έργα (Τέσσερις ανάσες ελευθερίας-Μέρες νηστείας) λειτούργησαν εποικοδομητικά αλλά εν πολλοίς πειραματικά στην ταυτότητα της εργασίας μου. Με το εν λόγω έργο επικυρώνω τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που θα συνθέτουν στο εξής τον πεζογραφικό μου λόγο. Η νουβέλα «μποστάνι Δημοκρατίας» περιστρέφεται σε μία μετέωρη εποχή για την σύγχρονη ελληνική ιστορία. Ένα μήνα πριν τις εκλογές του 1981. Τρεις νέοι πολιτικοί αγκιτάτορες (προπαγανδιστές) στέλνονται όπως προωθήσουν στην πλέον συντηρητική νήσο Σαμοθράκη το μήνυμα της «αλλαγής». Μέσα από τους χαρακτήρες, τα ευτράπελα της πλοκής, τις υπαρξιακές συζητήσεις και τα πολυεπίπεδα ερωτήματα τα οποία τίθενται στο έργο επιχειρώ επί της ουσίας όχι να απαντήσω αλλά να σκιαγραφήσω το αδιέξοδο της ανθρώπινης παρουσίας εν γένει μέσα από τον κυκεώνα διαπλοκής και διάψευσης ιδεών, επιθυμιών και προοπτικών.

Σαμοθράκη του 1981.Γιατι επιλέξατε αυτό το νησί;

Όχι τυχαία. Από δημοσιογραφική διαστροφή αναζητούσα πληροφορίες σχετικά με την εν λόγω περίοδο της Ελλάδος και τη στάση γεωγραφικών διαμερισμάτων. Σε πηγές των έντυπων Μέσων διαπίστωσα πως η νήσος Σαμοθράκη διέθετε μία συντηρητική και σχεδόν απομονωτική οπτική στα πράγματα. Για το λόγο αυτό αναζήτησα περαιτέρω πληροφορίες για την ιστορία του τόπου και τις ιδιομορφίες του. Τότε αποφάσισα η υπόθεση του έργου να αναπτυχθεί στη νήσο Σαμοθράκη. Οφείλω να υπογραμμίσω πως δεν είχα την ευκαιρία, μέχρι σήμερα, να επισκεφτώ το νησί. Τα αναγνώσματά και οι πηγές τις οποίες αξιοποίησα συνέθεσαν την εικόνα την οποία αποτυπώνω στο έργο. Σύμφωνα με τους πρώτους αναγνώστες αυτού περιγράφω με ζωντανή ματιά την πραγματικότητα του χώρου και της ταυτότητάς του. Γι’ αυτό νιώθω ικανοποίηση.

Ο Χάρης και η Μυρτώ έχουν ένα διάλογο για την ελευθερία. Υπάρχει ελευθερία ή όχι; Τι σημαίνει ελευθερία για σένα;

Πράγματι, αναφέρεστε σε μία ιδιάζουσα σκηνή του έργου. Αγγίζει περισσότερο τη φιλοσοφική διάσταση του ερωτήματος. Ως προς αυτό, όχι ελευθερία δεν υπάρχει ούτε είναι εφικτό οποιασδήποτε προσδιορισμός του περιεχομένου της. Δεν ομιλώ περί της νομικής, τεχνικά, μορφής αυτής κατοχυρωμένη σε Συντάγματα και θεσμικές εκφάνσεις. Ούτε αναφέρομαι στην φαντασιακή πρόσληψη της έννοιας «ελευθερία» την οποία άτομα ή ομάδες συμφερόντων διαστέλλουν και συστέλλουν προσαρμοσμένη στις ιδιαίτερες επιδιώξεις των. Στην δική μου αντίληψη η ελευθερία (εκτός εισαγωγικών) είναι η διαχρονική ικανοποίηση των βαθύτερων επιθυμιών του ανθρώπου και η ευθύνη των αποτελεσμάτων αυτής. Μόνο τότε είναι εφικτή η προσέγγιση της έννοιας και του περιεχομένου. Ωστόσο, καθώς ο ανθρώπινος πολιτισμός για να επιβιώσει απαιτεί ατομικές θυσίες στο όνομα της συλλογικής αναπαραγωγής, κάθε φυσική επιθυμία του ατόμου εκμηδενίζεται δίνοντας προβάδισμα στην επιβολή κατασκευασμένων «επιθυμιών» μαζικής κατανάλωσης μέσα από τις οποίες αναδεικνύονται τα πρότυπα του κοινωνικού γίγνεσθαι. Είναι αφέλεια να πιστεύει κανείς στην ύπαρξη «ελευθερίας».



   
«Τι είναι έρως; Γιατί στο άκουσμα του ενεργοποιείται τόσος πόνος;» Λέτε στο βιβλίο σας… Σήμερα έχετε μια απάντηση;

Και σε αυτή την περίπτωση έχετε εντοπίσει την κατάλληλη σκηνή για να αναπτυχθούν πολλαπλές ερμηνείες και απαντήσεις. Θα αρκεστώ σε μία τοποθέτηση την οποία έχω ήδη καταγράψει στον σκελετό του επόμενού μου μυθιστορήματος. Σας δίνω λοιπόν το εν λόγω απόσπασμα: «Ο πρώτος έρωτας εντοπίζεται στην οικογενειακή θαλπωρή. Ανάμεσα στα οικεία πρόσωπα γινόμαστε οπτικοί αποδέκτες του πρώτου πρώτου επιπέδου ερωτικής αγωγής. Μία μυστικιστική δέση συμπυκνωμένη εμβληματικά με την εύθραυστη γοητεία διάχυτης έλξεως στο βλέμμα και τη γνώση. Το δέρμα του προσώπου μας περιβρέχεται με το ενδιαφέρον των. Είναι το πρώτο ερωτικό σκίρτημα. Ένα ασυνόδευτο σκηνικό το οποίο σε στοιχειώνει έκτοτε με αναμνήσεις κάθε συναναστροφής οι οποίες αντιπαραβάλουν το όμοιό των με τα ιδιαίτερα γνωρίσματα τρίτων προσώπων.  Μία επαναλαμβανόμενη εμπλοκή η οποία μας υπενθυμίζει το πρώτο αυτό βίωμα σαν τη χειρουργική κλίνη που αφήνει το σημάδι της στο σώμα του ασθενούς.  Και είναι το ίδιο αυτό σημάδι ερωτικής έλξεως που μας οδηγεί στην αβεβαιότητα της ερωτικής πλάνης να νιώσουμε ό,τι απαγορεύεται στις κοινωνικές συμβάσεις και τις νόρμες αυτής. Ο έρως δεν ολοκληρώνει ποτέ την πορεία του. Είναι η ίδια γλώσσα ομιλίας που αναδιατάσσει σχήματα και προτεραιότητες στον πυρήνα των οποίων αναζητείται η ανεκπλήρωτη αθωότητα του πρώτου ερωτικού χτύπου. Εκεί, στην πρώτη αυτή ανθρώπινη μορφή την οποία όρισες ως κηδεμόνα, εκεί βρίσκεται το καταφύγιο του έρωτος και σε αυτό κάθε φορά επιστρέφουμε όσα προσωπεία κι αν υποδυθούμε στο διάβα της ζωής». Ιδού η απάντηση.

Τι μήνυμα στέλνετε στους αναγνώστες;

Μέσα από το έργο το βασικό μήνυμα διακλαδώνεται σε πολλά επίπεδα. Θα αρκεστώ να αναφέρω δύο καίριας σημασίας εξ αυτών. Το πρώτο, αφορά τον διακαή πόθο του ανθρώπου για δημιουργία. Βιώνοντας εμπειρικά την συμμετοχή σε μία οποιαδήποτε διαδικασία, ανεξαρτήτου κλίμακας ενδιαφερόντων και αξιακής κατάταξης με υποκειμενικά και αντικειμενικά κριτήρια, ο άνθρωπος σφραγίζει την παρουσία του ως ζώντος οργανισμού. Το δεύτερο, αφορά τη ματαίωση και τη διάψευση όλων όσων η πρώτη κατηγορία προβάλει ως νόημα και προοπτική εντός της κοινωνικοποιημένης παρουσία του ιδίου. Μία ακροβασία από την θέση στην άρνηση και πάλι στη νέα θέση. Είναι μια διεργασία επαναλήψεων η οποία ωστόσο καταλήγει στην ολοκληρωτική ήττα του ανθρώπου. 

Γιατί γράφετε; Τι ήταν αυτό που σας έδωσε έναυσμα;

Θα μου επιτρέψετε όπως παραπέμψω τους αναγνώστες σας στο πρόσφατο άρθρο μου με τίτλο «Λογοτεχνία και ελευθερία έκφρασης»*. Εκεί βρίσκεται αναλυτικά το σκεπτικό μου. Συνοπτικά, η γραφή και δη η λογοτεχνία δεν είναι μία ευκαιριακή διαδικασία έκφρασης. Δεν είναι ώρα ψυχαγωγίας στην οποία επενδύω τον περισσευούμενο ελεύθερο χρόνο. Είναι, αντιθέτως, εξαιρετικά σημαντική θέση ευθύνης και ο λογοτέχνης οφείλει να υιοθετήσει αυστηρά στάση έναντι της γραφής, της γλώσσας και του έργου συνολικά. Αφήνω ωστόσο την απάντηση στο άρθρο το οποίο και σας επισυνάπτω προκειμένου οι ενδιαφερόμενοι να αντιληφθούν λεπτομερώς όλες τις παραμέτρους.


Είστε μέλος της Υπερρεαλιστικής ομάδας Θεσσαλονίκης. Θέλετε να μας πείτε δύο λόγια για τις δράσεις της ομάδας;

Η Υπερρεαλιστική Ομάδα Θεσσαλονίκης ιδρύθηκα τον Ιούνιο του 2018. Εξ αρχής τέθηκε ο στόχος κατασκευής μίας νέας λογοτεχνικής παράδοσης με αφετηρία τους Έλληνες υπερρεαλιστές, Ανδρέα Εμπειρίκο και Νίκο Εγγονόπουλο. Βάσει αυτού λάβαμε σαφείς αποστάσεις από τις πολιτιστικές προεκτάσεις του κινήματος Dada και τις ιδεολογικές ακροβασίες των γάλλων υπερρεαλιστών. Στην αντίληψή μας, ο υπερρεαλισμός όπως αναπτύχθηκε και δραστηριοποιήθηκε τον 20ο αιώνα, ολοκλήρωσε τον ρόλο του όχι στις διακηρύξεις περί του τέλους αυτού αλλά στα συντρίμμια του υλισμού μέσα από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τα ψυχιατρεία και τους ιδεολογικοπολιτικούς ανταγωνισμούς αδυνατώντας επί της ουσίας να προβάλει συντεταγμένα μία νέα αντίληψη για την πραγματικότητα και τον ρόλο του ανθρώπου σε αυτή. Για εμάς ο υπερρεαλισμός είναι γλώσσα και τεχνική, εικόνα και μορφή, είναι τέχνη και λόγος. Δεν είναι πρόταγμα. Δεν είναι δόγμα. Δεν είναι τρόπος ζωής αλλά αντιπρόταση για εναλλακτική θέαση της βιωμένης εμπειρίας στην καθημερινότητά της. Επιδιώκουμε την σύνδεση εξωτερικού κόσμου και εσωτερικού αθέατου κόσμου μέσα από την κατάργηση αυτού του είδους της διάκρισης. Ως μέσο αξιοποιούμε την ποίηση και τον λόγο αυτής. Εξωτερική και εσωτερική πραγματικότητα ενοποιούνται στην άμβλυνση της επιθυμίας διαστέλλοντας την ίδια στιγμή όλα όσα οι κοινωνικοί περιορισμοί επιβάλλουν σε μία νέου τύπου οπτική απελευθερωμένη από τους όρους της ίδιας αυτής αναπαραγωγής. Η Υπερρεαλιστική Ομάδα Θεσσαλονίκης έχει σχεδιάσει δύο πενταετή πλάνα πνευματικής παραγωγής. Βραχίονες αυτής, από τη μία πλευρά το θεωρητικό φιλολογικό μας όργανο «Κλίβανος» με θεωρητικές μελέτες λογοτεχνίας και από την άλλη πλευρά τα ετήσια ανθολόγια ποιητικής αποτυπώνουν τον πνευματικό αγώνα των μελών της Ομάδος. Από κει και πέρα, επεξεργαζόμαστε τις θέσεις του «δομημένου υπερρεαλισμού» στην ποίηση και του κονστρουκτιβιστικού διηγήματος στην πεζογραφία. Παράλληλα, εκδίδουμε μηνιαίως το έντυπο «Λογοτεχνικό δελτίο» το οποίο περιλαμβάνει διηγήματα, νουβέλες, θεατρικά έργα καθώς και τα τετράμηνης κυκλοφορίας «Εκδοτικά Νέα» τα οποία αφορούν κριτικές αναφορές σε νέες εκδόσεις λογοτεχνίας. Έχουν υλοποιήσει ήδη τρεις ταινίες μικρού μήκους με πιο πρόσφατη τον «Ομ/φαλλό Κολπορραγίας». Παράλληλα, έχουν λάβει χώρα συνεργασίες με πανεπιστημιακά ιδρύματα και πολιτιστικούς φορείς καθώς και οι ετήσιοι πλέον διαγωνισμοί ποίησης και πεζογραφίας προς τιμήν του Ανδρέα Εμπειρίκου και του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, αντίστοιχα. Το πρόγραμμα δράσεων, συνεργασιών και συμμετοχών διαρκώς διευρύνεται.

Η τέχνη τι ρόλο έχει στη ζωή μας;

Αντιλαμβάνομαι την τέχνη του λόγου ως μία στρατευμένη διαδικασία η οποία εκκινεί απ’ την ευθύνη έναντι της γλώσσας και καταλήγει στην ευθύνη έναντι του ατόμου. Μία τέχνη η οποία αντλεί τα υλικά της από πολλαπλά πεδία της ανθρώπινης πνευματικής πορείας, τη φιλοσοφία, την ιστορία, την κοινωνιολογία, την ψυχανάλυση προκειμένου να προσδώσει σάρκα και οστά στη λογοτεχνία. Επομένως, είναι μία διαδικασία από-ιδεολογικοποιημένη και εν πολλοίς απομονωμένη προκειμένου, ως εξωτερικός παρατηρητής και παρά τις επιρροές που αναμφισβήτητα επιδρούν στη σκέψη και την εργασία, να αποδομήσει τα δογματικά πρότυπα και τις παραδεδεγμένες αλήθειες αντιπαραβάλλοντας μία νέου τύπου πραγματικότητα με επίκεντρο τον άνθρωπο. Επομένως, η λογοτεχνία ειδικότερα και οι τέχνες στο σύνολό τους οφείλουν να αντιλαμβάνονται τον ρόλο τους μέσα από την διακριτική ευθύνη τής παρουσίας των στα κοινωνικά δρώμενα, διατηρώντας αποστάσεις και αναπτύσσοντας μία κριτική φιλολογία με γνώμονα την εκάστοτε αντιπρόταση. Εάν η τέχνη, οποιασδήποτε μορφής, καταλήγει σε στείρα κριτική, τότε δεν είναι τέχνη. 
Υπάρχει κάποιος συγγραφέας που ξεχωρίζετε;
Εκτιμώ και θαυμάζω τον κάθε πνευματικό άνθρωπο που αποφασίσει να εκτεθεί στο δημόσιο λόγο. Εάν έπρεπε να επιλέξω έναν εκ των αγαπημένων μου αυτός θα ήταν ο Άγγελος Τερζάκης. Επρόκειτο για την επιτομή του πνευματικού ανδρός ο οποίος περιστράφηκε γύρω από τα ζητήματα του λόγου και της γλώσσας με τρόπο συστηματικό. Εμβάθυνε σε ερωτήματα της εποχής, επιχείρησε να απαντήσει, στο μέτρο του δυνατού, σε όλα όσα η ημερήσια διάταξη των πνευματικών πραγμάτων επιτακτικά ζητούσε και με τα λογοτεχνικά του έργα (μυθιστορήματα, θεατρικά έργα κτλ) έθεσε τις βάσεις για τον καθορισμό της «λογοτεχνίας ευθύνης» όπως την αποκαλώ και για την οποία θα εκθέσω τις απόψεις σε μελέτη την οποία ετοιμάζω. Μελέτη συγκριτική Γεωργίου Θεοτοκά και Άγγελου Τερζάκη.

Ποιος ο ρόλος των πνευματικών ανθρώπων στις δύσκολες μέρες που ζούμε;

Είναι μία συζήτηση που κάποτε πρέπει να ανοίξει στην ελληνική κοινωνία. Πώς ορίζεται ο «πνευματικός άνθρωπος». Μέχρι εκείνη τη στιγμή και καθότι έχω αναπτύξει σε άρθρα, με συγκεκριμένη επιχειρηματολογία, την έννοια και την ταυτότητα του «πνευματικού ανθρώπου» και κατ’ επέκταση του «λογοτέχνη» θα μου επιτρέψετε να μην προβώ σε αναλύσεις επί τούτου.
Ποιος στίχος σας αντιπροσωπεύει;

«Είναι τα βλέφαρά μου διάφανες αυλαίες όταν τ’ ανοίγω βλέπω εμπρός μου ό,τι κι αν τύχει όταν τα κλείνω βλέπω εμπρός μου ό,τι ποθώ» του μεγίστου Ανδρέα Εμπειρίκου.


/*https://surrealistsalonik.wordpress.com/2020/05/09/%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%bf%cf%84%ce%b5%cf%87%ce%bd%ce%af%ce%b1-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%b5%ce%bb%ce%b5%cf%85%ce%b8%ce%b5%cf%81%ce%af%ce%b1-%ce%ad%ce%ba%cf%86%cf%81%ce%b1%cf%83%ce%b7%cf%82/
Βασιλική Ευαγγέλου Παπαθανασίου
Share on Google Plus

About femalevoice

This is a short description in the author block about the author. You edit it by entering text in the "Biographical Info" field in the user admin panel.